Bạn có đang nằm đó không, mắt mở nhìn trần nhà, không buồn ngủ nhưng cũng chẳng muốn làm gì không? Đèn vàng le lói góc phòng. Tiếng quạt quay đều. Bên ngoài cửa sổ thì tối om. Và trong đầu bạn, có một câu hỏi cứ lảng vảng mãi không chịu đi. Câu hỏi không to lắm, không kịch tính lắm. Chỉ là... mình đang làm gì vậy? Mình đang đi đâu vậy?
Mình ngồi đây với bạn một lúc nhé. Không cần phải có câu trả lời ngay đêm nay đâu.
Hồi mình còn nhỏ, người lớn hay nói tuổi 20 là tuổi đẹp nhất. Tuổi của nhiệt huyết, của ước mơ, của cả một tương lai rộng mở phía trước. Nghe hay lắm. Nhưng không ai kể cho mình nghe cái cảm giác đứng giữa tương lai rộng mở đó mà không biết bước chân về hướng nào. Không ai nói rằng đôi khi rộng quá lại sợ hơn là hẹp. Hẹp thì ít nhất còn có tường để vịn. Rộng thì... bạn chỉ thấy mình đứng đó, hai tay thòng xuống, gió thổi qua và không hiểu sao lại thấy lạnh.
Mình nhớ có một buổi chiều, một người bạn ngồi kể chuyện với mình. Bạn ấy vừa tốt nghiệp được mấy tháng. Có việc làm. Lương không phải là cao nhưng cũng đủ sống. Gia đình không ai ép buộc gì. Nhìn từ ngoài vào thì ổn. Vậy mà bạn ấy ngồi đó, tay cầm ly cà phê đã nguội từ lúc nào, và nói với mình một câu mà mình không quên được. Bạn ấy nói: tao không biết tao thích gì nữa. Tao không biết cái này có phải là cuộc đời tao muốn không. Nhưng tao cũng không biết tao muốn gì khác.
Mình ngồi im. Vì mình hiểu cái cảm giác đó. Không phải buồn theo kiểu khóc được. Không phải tức giận theo kiểu la được. Chỉ là một khoảng trống kỳ lạ ở giữa ngực. Như cái hộp bạn tưởng có đồ bên trong, mở ra thì không có gì, mà cũng không phải rỗng hoàn toàn. Chỉ là... chưa biết đựng gì vào đó thôi.
Có những buổi sáng bạn dậy, pha cà phê, ngồi nhìn cái màn hình điện thoại. Lướt qua lướt lại. Không tìm gì cụ thể. Chỉ lướt. Rồi bạn thấy người này đang đi du lịch nước ngoài, người kia vừa nhận được việc tốt, người nọ đang học thêm một cái gì đó nghe rất hay. Và bạn ngồi đó, tay cầm ly cà phê còn đang bốc khói, cảm thấy mình đang đứng yên trong khi cả thế giới đang chạy.
Cái cảm giác đó nó mệt lắm. Không phải mệt thân xác. Mà mệt bên trong. Mệt vì không biết mình nên so sánh với ai, nên chạy theo hướng nào, hay là không nên chạy gì cả. Mệt vì mỗi lần bạn tự hỏi mình muốn gì, câu trả lời nó cứ mờ mờ, như nhìn qua kính bị mưa.
Mình muốn kể với bạn về một thứ mà ít ai nói tới. Đó là cái khoảnh khắc bạn ngồi trong phòng, tối thui, không bật đèn, không bật nhạc, chỉ ngồi vậy thôi. Không phải vì bạn đang thiền hay gì cả. Chỉ vì bạn không có năng lượng để làm bất cứ điều gì khác. Và trong cái khoảnh khắc đó, bạn không cảm thấy mình đang nghỉ ngơi. Bạn cảm thấy mình đang trốn.
Trốn khỏi câu hỏi mình nên làm gì tiếp theo. Trốn khỏi ánh mắt của bố mẹ hỏi công việc thế nào. Trốn khỏi cái cảm giác bạn bè đang tiến về phía trước còn mình thì đứng im. Trốn khỏi chính cái tiếng thì thầm trong đầu mình, cái tiếng cứ hỏi đi hỏi lại: mày có ổn không? Mày có thật sự ổn không?
Và đôi khi câu trả lời thật sự của bạn là: không biết. Mình không biết mình có ổn không. Mình chỉ đang tồn tại thôi. Và tồn tại thì cũng... đủ mệt rồi.
Mình không nghĩ đó là điều gì xấu. Mình nghĩ đó là điều rất người. Rất thật. Rất tuổi 20.
Bạn có bao giờ cảm thấy mình đang đóng vai không? Không phải giả vờ theo kiểu xấu xa hay gì. Chỉ là... bạn đang sống theo một kịch bản mà bạn không chắc là mình đã chọn. Buổi sáng đi làm. Buổi tối về nhà. Cuối tuần thì cũng không biết làm gì nên lại lướt điện thoại. Rồi lại thứ hai. Rồi lại thứ ba.
Mình nhớ một lần đi ăn với một nhóm bạn cũ. Cả bàn đang nói chuyện vui vẻ, cười đùa. Mình cũng cười. Nhưng có một lúc mình nhìn ra ngoài cửa sổ nhà hàng, nhìn xe cộ qua lại, và mình chợt nghĩ: mình đang ở đây mà sao mình không cảm thấy mình đang ở đây. Mình như đang nhìn cảnh trong phim. Nhìn một cô gái tên mình, đang ngồi ăn với bạn bè, đang cười, nhưng không hiểu sao lại thấy xa lạ với chính cô gái đó.
Cái cảm giác đó có tên không? Mình không biết. Mình chỉ biết nó xuất hiện nhiều hơn khi mình bước vào cái giai đoạn không biết mình đang đi đâu. Như thể khi bạn mất phương hướng bên ngoài, bạn cũng bắt đầu mất kết nối với chính mình bên trong.
Và đó mới là cái đau thật sự. Không phải là không có việc làm. Không phải là chưa tìm được đam mê. Mà là cái cảm giác xa lạ với chính mình. Nhìn vào gương và không chắc cái người đang nhìn lại mình là ai. Muốn gì. Cần gì. Đang sợ gì.
Có một đêm mình ngồi viết ra giấy tất cả những thứ mình nghĩ mình muốn. Muốn được đi đây đó. Muốn có công việc ý nghĩa. Muốn có người hiểu mình. Muốn buổi sáng thức dậy mà thấy hào hứng chứ không phải kéo dài thêm năm phút nằm vì không muốn đối mặt với ngày mới.
Viết xong mình nhìn lại tờ giấy đó. Và mình nhận ra một điều. Không phải một điều to tát. Chỉ là: những thứ mình viết ra, chúng đều là cảm giác. Không phải là mục tiêu. Không phải là đích đến. Chỉ là những cảm giác mình muốn được có. Muốn thấy hào hứng. Muốn thấy được hiểu. Muốn thấy có ý nghĩa.
Và mình tự hỏi: ừ, vậy thì cái gì tạo ra những cảm giác đó cho mình? Không phải cho người khác. Cho mình thôi.
Câu hỏi đó không có câu trả lời ngay. Nhưng nó khác với câu hỏi mình đang làm gì với cuộc đời mình. Nó nhẹ hơn. Nó gần hơn.
Mình không biết bạn đang ở đâu trong hành trình này. Có thể bạn vừa ra trường và chưa biết làm gì tiếp. Có thể bạn đang đi làm rồi nhưng mỗi sáng đi làm mà trống rỗng bên trong. Có thể bạn đang học và bắt đầu nghi ngờ liệu mình có đang học đúng thứ mình muốn không. Có thể bạn nhìn vào cuộc sống của mình và thấy nó không sai ở chỗ nào, nhưng cũng không thấy nó đúng ở chỗ nào.
Mình muốn nói với bạn một điều. Không phải để an ủi theo kiểu rẻ tiền. Mà vì mình thật sự tin vào điều này.
Cái giai đoạn không biết mình đang đi đâu, nó không có nghĩa là bạn đang đi lạc. Đôi khi nó có nghĩa là bạn đang dừng lại. Lần đầu tiên thật sự dừng lại. Sau bao nhiêu năm chạy theo điểm số, chạy theo kỳ vọng, chạy theo một cái hành trình mà ai đó vạch ra cho bạn từ hồi còn nhỏ.
Và khi bạn dừng lại, dĩ nhiên là bạn sẽ thấy lạ. Dĩ nhiên là bạn sẽ không biết phải làm gì với chính mình. Vì bạn chưa bao giờ được dừng lại lâu đến vậy.
Dừng lại không có nghĩa là bỏ cuộc. Dừng lại đôi khi là thứ dũng cảm nhất bạn có thể làm.
Mình không biết bạn cần nghe gì đêm nay. Mình không biết bạn đang mang theo điều gì trong lòng. Nhưng nếu bạn đang nằm đó, mắt mở, đầu đầy những câu hỏi về tương lai, về bản thân, về ý nghĩa của những thứ bạn đang làm... mình muốn bạn biết rằng bạn không cô đơn trong điều đó.
Rất nhiều người đang nằm như bạn đêm nay. Ở những căn phòng khác, dưới những bóng đèn vàng khác, nghe tiếng quạt quay đều, và cũng đang hỏi những câu hỏi tương tự.
Chúng ta không nhất thiết phải có câu trả lời cùng lúc. Chúng ta chỉ cần không tự trách mình vì chưa có câu trả lời.
Nếu đêm nay bạn đang cảm thấy mình không biết mình đang đi đâu, mình mong bạn có thể đặt câu hỏi đó xuống một chút. Chỉ tối nay thôi. Kéo chăn lên. Nhắm mắt lại. Và cho phép mình không cần biết gì cả trong vài tiếng đồng hồ.
Sáng mai câu hỏi đó vẫn còn đó. Nhưng bạn sẽ đối mặt với nó sau khi đã ngủ được một giấc. Và giấc ngủ thì bao giờ cũng làm mọi thứ nhẹ hơn một chút.
