Hơi lạnh từ máy điều hòa trung tâm trong sảnh chính của ngân hàng như những lưỡi dao mỏng cứa vào da thịt. Tôi đứng đó, giữa không gian rộng thênh thang và lạnh lẽo, cảm thấy mình nhỏ bé và cô độc đến tột cùng. Nỗi đau đớn từ sâu thẳm trái tim không thể nào bị lớp không khí băng giá này đóng băng. Nó vẫn còn đó, nhức nhối, mới mẻ như vết thương vừa bị xé toạc.
Đám tang của cha tôi mới kết thúc vào sáng nay. Bình tro cốt bằng gỗ sơn màu nâu sẫm, vẫn còn phảng phất hơi ấm từ lò hỏa táng, giờ đã được an vị trong ngôi chùa nhỏ. Nhưng cảm giác nặng trĩu, như một tảng đá lớn đè lên ngực, vẫn chưa hề rời đi. Ông ra đi quá đột ngột trong một tai nạn xe cộ trên đường về nhà, chẳng kịp nói một lời nào, chẳng kịp dặn dò điều gì. Sự trống rỗng ấy còn đáng sợ hơn cả nỗi đau.
Hai ngày trước, khi dọn dẹp căn phòng nhỏ đầy sách và đồ nghề mộc của cha, tôi đã tìm thấy nó. Một chiếc phong bì giấy màu nâu nhạt, cất trong ngăn kéo tủ cùng với cuốn sổ tay cũ kỹ. Bên trong là một tấm thẻ ngân hàng màu xanh bạc màu, và một mảnh giấy nhỏ viết tay dòng chữ run rẩy: "Toàn bộ cho con hai triệu. Cố gắng sống tốt."
Đó là tất cả những gì cha tôi, một người thợ mộc cả đời lam lũ, chắt chiu dành dụm được. Tôi siết chặt tấm thẻ trong lòng bàn tay. Những góc cạnh của nó hằn vào da thịt. Tôi như đang cầm trên tay cả mồ hôi, nước mắt và những năm tháng còng lưng của một đời người.
Tôi hít một hơi thật sâu. Mùi khử trùng lạnh lẽo của không khí trong ngân hàng hòa lẫn với mùi mồ hôi nhè nhẹ từ chính mình. Tôi bước đến quầy giao dịch số ba, nơi có một nhân viên nữ đang cúi đầu bấm điện thoại. Cô ta trang điểm rất kỹ, đôi mắt được kẻ viền đen đậm, đôi môi son màu đỏ rực. Tên trên bảng hiệu ghi: Lý Quyên.
"Xin chào," giọng tôi khàn đặc vì mệt mỏi và những đêm thức trắng. "Tôi muốn làm thủ tục để nhận số tiền thừa kế từ tài khoản của người đã khuất."
Tôi cẩn thận lấy từ trong túi ra một tập hồ sơ đã được sắp xếp gọn gàng. Giấy chứng tử có dấu đỏ của bệnh viện và công an, sổ hộ khẩu gia đình đã ố vàng, chứng minh nhân dân của tôi và của cha, giấy xác nhận quan hệ cha con được công chứng, cùng tấm thẻ ngân hàng. Từng tờ một, tôi đẩy nhẹ chúăn bằng kính dưới chân quầy. Trong lòng tôi dấy lên một chút hy vọng mong manh, rằng mọi chuyện sẽ suôn sẻ, rằng tôi có thể hoàn thành điều cuối cùng này cho cha.
Lý Quyên rời mắt khỏi màn hình điện thoại, liếc nhìn tập hồ sơ với vẻ mặt dửng dưng. Cô ta không nói gì, chỉ dùng những ngón tay với bộ móng giả được sơn màu tím ánh nhũ để lật qua lật lại các giấy tờ. Âm thanh móng tay gõ nhẹ xuống mặt quầy đá granite phát ra tiếng "cạch cạch" khô khan, chói tai, như đang đếm từng giây sự chờ đợi của tôi. Mùi nước hoa ngọt gắt từ cô ta tỏa ra, xung đột hoàn toàn với không khí trang nghiêm nơi đây.
Rồi cô ta ngẩng lên, ánh mắt được kẻ viền cẩn thận lướt từ khuôn mặt lấm tấm râu của tôi, xuống chiếc áo sơ mi cũ đã nhăn nhúm và đôi giày thể thao sờn cũ. Một tia gì đó thót tim cô – có lẽ là sự khinh thường, hoặc đơn giản là sự bực bội vì bị làm phiền. Cô ta dùng đầu ngón tay đẩy tập hồ sơ trở lại phía tôi, động tác nhanh gọn và lạnh lùng.
"Hồ sơ thiếu," giọng nói của cô ta cao vút và không chút cảm xúc, chỉ vỏn vẹn bốn chữ như một câu kết luận.
Tôi chớp mắt, cảm giác tim mình như thắt lại. "Thiếu ư? Xin lỗi, nhưng tôi nghĩ tôi đã chuẩn bị đầy đủ rồi. Đây là giấy chứng tử, đây là giấy tờ chứ, đây là…"
Lý Quyên cắt ngang lời tôi, vẫn với giọng điệu đó. "Tôi nói là thiếu. Mang về bổ sung đi."
Cô ta quay đi, ánh mắt lại dán vào màn hình điện thoại nhỏ, dường như cuộc đối thoại đã kết thúc.
Sự hờ hững của cô ta như một gáo nước lạnh tạt thẳng vào mặt. Nỗi bất lực và uất ức dâng lên trong lòng tôi, trộn lẫn với nỗi đau mất mát vẫn còn nguyên vẹn. Tôi đứng đó, tay vẫn đặt trên tập hồ sơ, không biết nên làm gì tiếp theo. Khoảng không gian lạnh lẽo giữa tôi và cô gái sau quầy kính bỗng trở nên rộng thênh thang và vô cùng khó vượt qua.
Tiếng cười của tôi vang lên, khô khốc và đầy chua chát, ngay giữa không gian tĩnh lặng của ngân hàng. Nó khiến Lý Quyên, người đang chăm chú giũa móng tay, phải ngừng tay và ngẩng đầu lên với ánh mắt nghi ngờ. Trong mắt cô ta, tôi đọc thấy một chút bối rối, như thể cô không hiểu tại sao một kẻ đang bị dồn vào đường cùng lại có thể cười được. Cơn giận dữ ban đầu trong tôi giờ đã nguội lạnh, thay vào đó là một sự tỉnh táo trống rỗng đến đau đớn. Tôi nhận ra mình đang đối diện không phải với một con người bằng xương bằng thịt biết đồng cảm, mà là một bức tường gạch lạnh lùng được xây bằng những điều lệ vô tri.
Tôi nhìn chằm chằm vào tấm bảng tên nhỏ bằng đồng sáng loáng trên ngực áo cô ta. Hai chữ "Lý Quyên" được khắc một cách hoàn hảo, tỉ mỉ, giống hệt như cách cô ta tuân thủ những quy định cứng nhắc kia. Mùi hương của nước hoa công sở phảng phất từ cô ta, thứ mùi ngọt ngào nhân tạo, càng làm nổi bật sự lạnh lẽo trong thái độ. Tôi cảm thấy hơi thở của mình trở nên nặng nề, như có một khối băng lớn đang đè nặng trong lồng ngực, khiến từng nhịp tim đập đều trở nên khó nhọc.
"Quy định là quy định," tôi lặp lại câu nói của cô ta, giọng trầm xuống, không còn là tiếng hét nữa mà là một sự nhấn mạnh đầy mệt mỏi. "Vậy theo quy định của cô, một người đã chết phải làm thế nào để tự mình đến đây xác nhận? Dùng phép thuật hay viết thư từ âm phủ gửi lên?"
Lời nói của tôi khiến vài người đang chờ ở phía sau bật cười khẽ, nhưng nhanh chóng im bặt dưới ánh mắt lạnh như băng của Lý Quyên. Cô ta nhướng mày, khóe miệng lại nhếch lên nụ cười mỉm, như thể đang thưởng thức sự bất lực của tôi. Cảm giác ấy, cảm giác bị coi thường và bị đẩy vào thế trớ trêu, khiến lòng bàn tay tôi thấm đẫm mồ hôi lạnh. Tôi siết chặt hai nắm tay, móng tay cắm sâu vào da thịt, cố gắng dùng nỗi đau thể xác để lấn át sự phẫn uất đang sôi sục trong lòng.
Ông cụ đứng cạnh tôi, khuôn mặt nhăn nheo đầy vẻ bất bình, lại lên tiếng. Giọng nói xúc động. "Cô gái trẻ ơi, làm việc gì cũng phải có cái tâm. Người ta mới mất cha, đau lòng lắm. Cô cứng nhắc thế thì khác nào đá xuống giếng?"
Lý Quyên liếc mắt nhìn ông cụ, ánh mắt không chút nhượng bộ. "Tâm? Ở đây chỉ có quy trình và trách nhiệm. Ông già này, ông bảo lãnh cho họ à? Nếu sau này có tranh chấp, ông có đứng ra chịu trách nhiệm không?"
Lời nói sắc lạnh như dao của cô ta khiến ông cụ sững người, mặt đỏ bừng, không nói được gì thêm. Cô ta quay đi, nhẹ nhàng thổi phù một hạt bụi vừa giũa ra từ móng tay, cử chỉ đầy vẻ thờ ơ và khinh khỉnh.
Khoảnh khắc ấy, tôi chợt hiểu ra mọi thứ. Đây không còn là vấn đề của một quy định vô lý nữa. Đây là sự độc đoán của một con người đang khoái chí với chút quyền lực nhỏ nhoi trong tay. Cô ta thích nhìn người khác vật lộn, thích cảm giác mình nắm giữ sinh mệnh tài chính của kẻ khác. Sự lạnh lùng bao trùm lấy tôi, nhưng kỳ lạ thay, nó lại khiến đầu óc tôi trở nên sáng suốt khác thường. Tiếng cười lúc nãy có lẽ là phản ứng tự vệ cuối cùng của tinh thần trước một tình huống phi lý đến mức buồn cười.
Tôi không nói thêm lời nào. Tôi nhìn cô ta lần cuối, ghi nhận kỹ từng chi tiết trên khuôn mặt vô cảm ấy, rồi quay người bước đi. Tiếng bước chân của tôi vang lên đều đặn trên nền đá hoa lạnh giá, mỗi bước đi như một lời khẳng định. Tôi sẽ không làm ầm ĩ nữa. Có những bức tường bạn không thể đập vỡ bằng sự tức giận, mà phải tìm lối đi khác. Tôi hướng về phía chiếc hộp góp ý mà cô ta chỉ nãy giờ, nhưng không phải để bỏ phiếu phàn nàn. Tôi bước thẳng về phía văn phòng lãnh đạo ở cuối hành lang, nơi ánh sáng ấm áp hơn một chút lọt ra từ khe cửa.
Tôi đứng giữa đại sảnh ngân hàng, nơi những bức tường đá cẩm thạch lạnh lẽo phản chiếu ánh đèn vàng vọt. Không khí ở đây nặng mùi nước hoa khử trùng và sự kiêu ngạo vô hình. Kế hoạch, từ một ý nghĩ mơ hồ ban nãy, giờ đã kết tinh thành một khối sắt lạnh lùng trong lồng ngực tôi. Nó đập nhịp theo từng mạch máu, thúc giục tôi hành động.
“Được thôi.”
Giọng nói của chính tôi vang lên, bằng phẳng đến kinh ngạc. Tôi xếp những tờ giấy tờ có chữ ký đỏ chót một cách cẩn thận. Cảm giác giấy trơn láng dưới đầu ngón tay khác xa với thứ gai góc đang bò lên trong cổ họng. Sự bình thản này là một lớp mặt nạ mỏng manh, che đậy một vực thẳm đang sôi sục.
“Nếu quy định buộc phải chính người gửi đến.”
Ánh mắt tôi bắt lấy ánh nhìn của cô ta, không chớp. Tôi muốn cô ta thấy rõ sự quyết tâm lạnh lùng trong đó, thứ sẽ không bị một câu “quy trình” nào dập tắt. Tôi nhấn từng chữ, rõ ràng và chậm rãi, như khắc chúng vào không khí: “Câu này là cô nói. Tôi sẽ tự tay đưa cha tôi đến.”
Sau đó, tôi quay lưng. Bước chân tôi vang lên trên sàn đá hoa, mỗi bước là một nhịp đếm ngược. Tôi cảm nhận rõ ánh nhìn của cô ta và những nhân viên khác dán sau lưng, nhưng tôi không ngoảnh lại. Cánh cửa kính nặng nề đóng sầm sau lưng, cắt đứt thế giới lạnh lẽo ấy với tiếng gió ngoài trời đang gào lên.
Chiếc xe lao đi trên con đường vắng dẫn ra ngoại ô. Cơn giận không còn là ngọn lửa bùng cháy; nó đã nguội lại, đông cứng thành một cục băng sắc nhọn đâm vào tim. Khuôn mặt Lý Quyên với nụ cười xã giao và câu nói “quy định là quy định” cứ lặp đi lặp lại như một điệp khúc chế nhạo. Tôi hiểu rồi. Đây không còn là chuyện tuân thủ. Đây là một sự sỉ nhục có chủ đích, nhẫn tâm dội lên đầu một kẻ vừa chịu tang. Họ muốn thử thách giới hạn của tôi ư? Được thôi.
Văn phòng luật Phúc An nằm trong một con ngõ yên tĩnh. Chú Lưu, người đàn ông có đôi mắt sâu và vết sẹo nhỏ trên trán, bạn chiến đấu một thời của cha, đã nghe tôi kể trong im lặng. Không khí trong phòng chỉ có tiếng tích tắc đều đều của chiếc đồng hồ gỗ cũ. Khi tôi kết thúc, chú đấm mạnh nắm tay xuống mặt bàn, khiến tách trà khẽ chao.
“Quá đáng thật sự!”
Giọng chú trầm và đầy sức nặng. Ánh mắt chú nhìn xuyên qua tôi, như đang cân nhắc mọi rủi ro ẩn sau quyết định của đứan mình. “Cháu định làm gì?”
Tôi hít một hơi thật sâu. Mùi gỗ cũ, mùi sách vở và mùi trà thơm trong phòng dường như trấn an tôi phần nào. Kế hoạch được thốt ra, rõ ràng, chi tiết, không chút dao động: “Cháu sẽ đưa quan tài và di hài của cha cháu đến trước cửa ngân hàng đó.”
Sự im lặng lập tức ùa về, dày đặc hơn trước. Nó như một lớp bông thấm hút mọi âm thanh. Chú Lưu nhắm mắt lại. Những nếp nhăn trên trán chú hằn sâu hơn. Một tiếng thở dài nặng trĩu cuối cùng thoát ra, mang theo sự chấp thuận nặng nề. “Nếu đã làm, phải đảm bảo mọi thứ hợp pháp, không để họ bắt được sai sót.”
Đó chính là lý do tôi đến đây. Chúng tôi ngồi xuống, từng bước một được vạch ra rõ ràng. Xin giấy phép từ cơ quan có thẩm quyền, liên hệ với một đơn vị mai táng đủ tư cách pháp nhân, chuẩn bị thiết bị ghi âm, quay phim xuyên suốt. Mọi cử chỉ, mọi lời nói sẽ được lưu giữ. Nếu chiếc chuông báo cảnh sát, chúng tôi sẽ có đầy đủ bằng chứng để chứng minh mình chỉ đang… tuân thủ quy định một cách triệt để mà thôi.
Chân tôi như dính chặt vào nền đá lạnh của nhà tang lễ, nhưng trong lòng lại cháy lên một ngọn lửa. Suốt đêm qua, tôi không chợp mắt. Từng phút từng giờ trôi qua. Phòng lặng im, chỉ có tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ. Thế mà giờ đây, đầu óc tôi lại sáng rõ một cách kỳ lạ, tỉnh táo đến từng chi tiết nhỏ nhặt nhất. Mọi giấy tờ, mọi thủ tục khô khan và tàn nhẫn ấy cuối cùng cũng đã xong. Tôi nhìn về phía chú Lưu, người đã cùng cha tôi trả gió. Ánh mắt chú từ sâu thẳm, đau đớn, dần dần khép lại, rồi mở ra với một sự cứng rắn không gì lay chuyển. Giọng chú trầm đục, vang lên trong không gian tĩnh lặng.
“Họ đã dựa vào những điều khoản chết tiệt ấy,” chú nói, từng chữ như được đúc bằng chì, “thì chúng ta sẽ cho họ thấy thứ quy định ấy có thể dẫn họ đến đâu.”
Bình minh ló dạng với màu cam xám nhuốm vẻ ảm đạm. Bảy giờ sáng, tôi đứng trước chiếc quan tài pha lê trong suốt. Cha tôi nằm đó, yên bình và xa cách. Hơi lạnh từ kính tỏa ra làm da thịt tôi se lại. Tôi đặt tay lên mặt kính, cảm nhận cái lạnh buốt thấu vào tận xương. “Cha,” tôi thì thầm, giọng khàn đặc vì cả đêm không nói, “hôm nay, con sẽ dùng cách của cha để đòi lại thứ công bằng mà họ đã cướp mất.”
Tám người đàn ông mặc vest đen, khuôn mặt nghiêm trang, bước tới với những bước chân đồng đều và đầy tôn kính. Họ cẩn trọng nâng chiếc quan tài lên, từng động tác chậm rãi và chính xác. Tiếng giày họ chạm sàn lách cách trong không gian tĩnh mịch, tạo nên một nhịp điệu trang nghiêm và đau thương. Chiếc đen tuyền đợi sẵn, cửa mở rộng như một vực thẳm.
Đúng tám giờ bốn lăm phút, đoàn xe dừng lại trước tòa nhà ngân hàng tráng lệ ở trung tâm thành phố. Ánh mặt trời phản chiếu trên kính khiến nó lấp lánh một cách lạnh lẽo. Sự im lặng ban đầu nhanh chóng bị phá vỡ. Người qua đường dừng chân; những chiếc điện thoại được giơ lên; ánh đèn flash nháy liên tục như những con đom đóm kỳ quái. Tiếng xì xào bắt đầu nổi lên, lan rộng thành một làn sóng âm thanh hỗn độn.
Hai nhân viên bảo vệ mặc đồng phục xám xịt lao ra, khuôn mặt đầy cảnh giác và hoang mang. Một người trong số họ giơ tay chặn lại, giọng nói cố tỏ ra uy quyền nhưng vẫn lộ chút run rẩy.
“Các vị định làm gì thế này? Đây không phải nơi để các vị đến gây rối!”
Tôi không nói một lời, chỉ chậm rãi rút từ trong túi áo ra một tập giấy tờ được sắp xếp gọn gàng. Tôi đưa tấm giấy phép tang lễ và tờ giấy chứng tử có đóng dấu đỏ của bệnh viện ra trước mặt anh ta. Ngón tay tôi chỉ vào dòng chữ in đậm trong điều khoản của ngân hàng mà họ đã dùng để từ chối tôi.
“Quy định của ngân hàng, các anh,” tôi nói, giọng bình thản đến rợn người, “yêu cầu người gửi tiền phải đích thân đến mới được giải quyết. Tôi đã đọc đi đọc lại nó rất nhiều lần.”
Tôi ngừng lại một nhịp, để mọi ánh mắt đổ dồn vào chiếc quan tài phía sau.
“Và bây giờ,” tôi tiếp tục, “người gửi tiền – cha tôi – đã đến đây, theo đúng yêu cầu của các anh.”
Một sự im lặng chết người lập tức bao trùm, rồi bị phá vỡ bởi những tiếng la lên đầy phẫn nộ và kinh ngạc từ đám đông.
“Trời ơi, họ bắt người chết phải tự đến ư?” “Thật là vô nhân đạo! Ai có thể nghĩ ra cái điều khoản vô lý như thế!”
Tôi quay lưng lại với những tiếng ồn ào đó, hướng về phía tám người khiêng quan tài. Gió sớm mai thổi qua, mang theo hơi lạnh và mùi bụi thành phố. Tôi hít một hơi thật sâu, mùi kim loại của sự căm phẫn như đọng lại trên đầu lưỡi.
“Mời các chú,” tôi nói, gật đầu.
Tám người đàn ông đồng loạt khom người, nâng chiếc quan tài pha lê lên một lần nữa. Dưới ánh sáng ban ngày, hình ảnh người cha nằm bên trong càng trở nên rõ ràng và chua xót. Họ bước đi, những bước chân vững chãi và chậm rãi, tiến thẳng về phía cánh cửa kính sáng loáng của ngân hàng. Tôi đi trước, mở đường. Cảm giác kính vỡ dưới ánh nhìn của mọi người thật sự tồn tại, dù nó vẫn nguyên vẹn. Ánh mắt tôi quét qua không gian bên trong, tìm kiếm bóng dáng của người quản lý chi nhánh – Lý Quyên.
Trong đầu tôi vang lên giọng nói lạnh lùng và đầy quyền lực của cô ta qua điện thoại ngày hôm qua: “Rất tiếc, theo quy định, chúng tôi chỉ có thể giải quyết khi có mặt chính chủ tài khoản.”
Lý Quyên.
Cô muốn “chính chủ” tài khoản.
Tốt lắm.
Giờ đây, vị “chính chủ” ấy đang ở đây, trước mặt cô, trước mặt tất cả mọi người.