Tôi đã không hiểu lời nói ấy cho đến tận lúc đó. Cái chết của bố để lại một khoảng trống mênh mông, và trong khoảng trống ấy, mẹ tôi trở thành người duy nhất tôi có thể nương tựa. Tôi tưởng chúng tôi sẽ cùng nhau vượt qua nỗi đau này. Thế rồi, một buổi chiều, tiếng chuông điện thoại vang lên chói tai, phá vỡ sự tĩnh lặng vốn đã mong manh.
Mẹ tôi nghe máy, giọng bà từ thấp đến cao, từ ngạc nhiên đến vui mừng thật lộ liễu. Khi bà đặt ống nghe xuống, ánh mắt hướng về phía tôi đã khác. Nó sáng lên một thứ ánh sáng lạnh lẽo, tính toán. “Anh họ con sắp cưới rồi,” bà nói, giọng điệu nhẹ nhàng nhưng đầy sức ép. “Con rút ba triệu tệ trong tài khoản ra. Mua cho nó một chiếc xe. Phần còn lại, mẹ sẽ lo làm sính lễ.”
Không khí trong phòng đặc quánh lại. Tôi cảm thấy tim mình thắt lại, như thể ai đó vừa siết chặt nó. “Đó là tiền của con,” tôi thốt lên, giọng khàn đặc vì bất ngờ. “Tiền bố để lại cho con.”
Bà mẹ của tôi, người phụ nữ vừa mất chồng, bỗng dựng đứng lên. Mọi nỗi buồn trên khuôn mặt bà dường như bị xóa sạch, thay vào đó là sự hùng hồn của một luật sư biện hộ. “Mẹ là mẹ con,” bà nói, từng tiếng nặng như búa đóng đinh. “Của con cũng là của mẹ. Nhà ngoại mình chỉ có mỗi anh họ con là con trai, là trụ cột. Con không giúp nó thì còn giúp ai? Con gái mà, có giữ tiền làm gì?”
Một tiếng cười bật ra khỏi cổ họng tôi. Nó khô khan, chua chát và không hề có chút vui sướng nào. Tôi nhìn vào đôi mắt đang cháy lên ngọn lửa quyền lực của bà, và đột nhiên, tôi cảm thấy vô cùng mệt mỏi. Sự phản kháng trong tôi tan biến, nhường chỗ cho một sự bình thản kỳ lạ. “Được thôi,” tôi nói, giọng đều đều. “Con sẽ đi cùng mẹ.”
Cảnh tượng ở ngân hàng có lẽ sẽ ám ảnh tôi rất lâu. Mẹ tôi đứng sát sau lưng tôi, hơi thở nóng hổi phả vào gáy. Khi tôi đưa thẻ và giấy tờ cho nhân viên, bàn tay bà siết chặt lấy cánh tay tôi. Tôi có thể ngửi thấy mùi nước hoa giá rẻ bà mới xịt, hòa lẫn với mùi mồ hôi lo lắng. Rồi, nhân viên ngân hàng trẻ tuổi ngẩng lên, nở một nụ cười chuyên nghiệp và nói: “Thưa cô, toàn bộ số tiền trong tài khoản này đã được chuyển vào một quỹ tín thác đặc biệt theo chỉ định của chủ tài khoản trước khi qua đời. Quỹ này không thể hủy ngang hoặc rút trước hạn, trừ một số điều kiện rất cụ thể.”
Sự im lặng kéo dài đúng một giây.
Sau đó, thế giới như vỡ tung. Một tiếng thét chồi. Mẹ tôi, với vẻ ngoài đoan trang lúc nãy, giờ giống như một con thú bị dồn vào chân tường. Bà giật lấy những tờ giấy trên quầy, xé nát chúng và ném vào mặt nhân viên. “Đồ ăn cháo đá bát! Đồ vong ân bội nghĩa!” Bà gào lên, mặt đỏ ửng, tĩnh mạch ở cổ nổi lên. “Mày dám lừa mẹ mày! Đó là ba triệu tệ! Ba triệu tệ đấy!”
Tôi lùi lại một bước, đứng tựa vào bức tường lạnh ngắt. Tôi nhìn người phụ nữ đang gào thét, vật vã đó. Từng đường nét trên khuôn mặt bà vặn vẹo vì tức giận và thất vọng, trở nên xa lạ đến ghê sợ. Trong khoảnh khắc ấy, từ sâu thẳm ký ức, lời thì thào yếu ớt của bố bỗng vang lên rõ ràng như chuông. “Nhớ kỹ, bên nhà cậu con… phải đề phòng một chút.” Ôi, bố ơi. Giờ thì con đã hiểu. Con đã hiểu quá rõ rồi.
Nhưng sự tỉnh ngộ ấy đến quá muộn và cơn ác mộng thực sự mới chỉ bắt đầu. Khi tôi trở về căn nhà vắng bóng bố, một cảnh tượng khác đang chờ đợi. Trước cửa nhà tôi, không chỉ có mẹ tôi với khuôn mặt nhăn nhó. Cậu tôi, người đàn ông mà bố tôi luôn dặn phải đề phòng, đứng đó với vẻ mặt đầy vẻ đe dọa. Đằng sau cậu là cả một gia đình: dì tôi với ánh mắt soi mói, anh họ tôi – tân lang sắp cưới với vẻ mặt đầy mong đợi, và vài người họ hàng xa mà tôi chỉ mới gặp một hai lần. Họ dựng thành một bức tường người, chặn lối vào nhà tôi, trong một sự im lặng còn đáng sợ hơn cả những tiếng gào thét ở ngân hàng.
Tôi vẫn nhớ rõ cái cảm giác tê cóng ấy khi câu nói của bà chạm vào tai tôi. Nó không phải là nỗi đau nhói mà là một sự tê liệt lan từ sống lưng lên óc, khiến mọi âm nhạc chìm vào một lớp kính dày. Trong lớp kính ấy, khuôn mặt mẹ tôi – Lưu Tú Nga – biến dạng một cách kỳ lạ, những đường nét quen thuộc bỗng trở nên xa lạ và sắc lạnh.
Mùi nhang khói vẫn còn phảng phất đâu đây, hòa với mùi nước hoa nồng nặc mà dì tôi vẫn dùng. Hai thứ mùi ấy đắng ngột, tạo thành một thứ gì đó ngột ngạt khó tả. Tôi nhìn xuống đôi tay mình, các ngón tay đang siết chặt vào lòng bàn tay đến mức để lại những vết hằn trắng bệch. Cảm giác đau nhói từ lòng bàn tay ấy là thứ duy nhất xác nhận tôi vẫn còn tỉnh táo.
“Con… con không nghe rõ.” Giọng tôi khàn đặc, vụng về như thể chưa từng biết nói chuyện. Đó là một lời nói dối. Tôi nghe rõ từng chữ, từng âm tiết. Nhưng tâm trí tôi từ chối ghép chúng lại thành một ý nghĩa có thể chấp nhận được. Nó giống như một câu đố bằng ngôn ngữ khác mà tôi không có chìa khóa để giải mã.
Mẹ tôi thở dài một hơi dài, âm thanh đầy vẻ mệt mỏi và bực bội, như thể tôi mới là người đang gây rắc rối. Bà bước lại gần hơn. Bóng của bà che khuất ánh đèn pha lê trên trần nhà, phủ lên người tôi một mảng tối lạnh giá.
“Mẹ nói cần tiền cho Lưu Vỹ.” Bà nhắc lại, chậm rãi, nhấn mạnh từng từ, như thể đang giảng giải cho một đứa trẻ chậm hiểu. “Nó là chất của họ Lưu nhà ta. Hôn sự của nó là việc lớn nhất bây giờ. Nhà gái đòi hỏi thế, chẳng lẽ mình lại để nó mất mặt, không cưới được vợ sao?”
Tôi ngước mắt lên, lần này nhìn thẳng vào đôi mắt bà. Trong đôi mắt ấy, tôi không tìm thấy chút dằn vặt hay áy náy nào. Chỉ có sự sốt ruột và một sự chắc chắn kỳ lạ rằng đây là lẽ đương nhiên. Trái tim tôi co thắt lại. Ba tôi mới nằm xuống được nửa tháng. Đất trên nấm mồ hẳn vẫn còn chưa kịp khô. Và giờ đây, số tiền ông một đời dành dụm, nhịn ăn nhịn mặc để dành cho tương lai của đứa con gái duy nhất, lại sắp được đem đi trang hoàng cho một đám cưới của người khác.
“Đó là tiền của ba để lại cho con.” Tôi cố gắng nói ra thành câu, cố giữ vững giọng. “Ba nói đó là để con phòng thân.”
“Phòng thân cái gì!” Giọng bà bỗng chốc bật lên, sắc nhọn và the thé, cắt ngang không khí yên tĩnh. “Con gái lớn rồi, rồi cũng lấy chồng, cần gì phải giữ nhiều tiền thế? Anh họ con mới là người kế thừa hương hỏa của họ Lưu. Giúp nó lúc này là đúng đạo lý. Con không hiểu chuyện gì cả!”
Mỗi lời bà nói ra như một nhát dao nhỏ, khắc lên tâm can tôi. “Con gái”, “lấy chồng”, “kế thừa hương hỏa”. Những từ ngữ ấy bỗng trở nên nặng trịch và lạnh lùng. Tôi chợt hiểu ra điều mà có lẽ tôi đã mơ hồ cảm nhận từ lâu, nhưng chưa bao giờ dám đối diện. Trong thế giới quan của mẹ tôi, và có lẽ của cả dòng họ ấy, tôi chỉ là một nhân vật phụ. Vai trò của tôi là trôi qua một cách ngoan ngoãn, rồi biến mất vào nhà người khác. Còn mọi thứ, từ tình thương đến tài sản, đều phải dồn về cho cái danh hiệu “chất” kia.
Cơn tê cóng ban nãy dần tan biến, nhường chỗ cho một luồng lạnh giá thấm từ từ vào tận xương tủy. Nỗi đau mất cha giờ đây bị phủ lên bởi một nỗi đau khác, cũng tê tái không kém: sự thật phũ phàng về vị trí của mình trong chính ngôi nhà này. Tôi nhìn căn phòng khách quen thuộc, nơi vẫn còn treo tấm ảnh đen trắng của ba với nụ cười hiền hậu. Có lẽ, ngay từ đầu, ông đã lo lắng cho tôi vì điều này. Có lẽ, sự thất vọng và dự cảm trong lời ông nói trước lúc đi không chỉ là về cái chết của ông, mà còn về những gì sẽ xảy đến với tôi sau khi ông không còn ở đây để che chở nữa.
Mẹ tôi vẫn đứng đó, chờ đợi câu trả lời của tôi với vẻ bực dọc ngày càng rõ. Ánh mắt bà như đang giục giã, thậm chí là hối thúc. Tôi từ từ đứng dậy, cảm giác hai chân như bị chôn xuống sàn nhà gỗ. Tiếng bước chân của tôi nghe rỗng tuếch trong căn phòng quá rộng.
“Tiền đó,” tôi lên tiếng, giọng bỗng trở nên phẳng lặng một cách kỳ lạ, “là của ba. Và ba đã giao nó cho con.”
Tôi đã đứng đó, cảm giác như một bàn tay vô hình bóp nghẹt trái tim mình, từng nhịp đập đều đau nhói và nặng nề. Không khí trong phòng khách chợt trở nên ngột ngạt. Mùi bụi từ tấm rèm cũ hòa lẫn với mùi nước hoa giá rẻ mẹ tôi vẫn dùng, tạo thành một thứ gì đó nghẹn cổ.
“Số tiền ấy là của con, là thứ cuối cùng bố để lại.”
Giọng nói của tôi, ngay cả với chính mình, khàn đặc và đầy mệt mỏi.
Khuôn mặt Lưu Tú Nga biến sắc nhanh như một cơn giông bất chợt. Đôi mắt bà nheo lại, những nếp nhăn quanh khóe miệng hằn sâu hơn, tạo thành một biểu cảm quyết liệt mà tôi chưa từng thấy. Nó không phải là sự tức giận thông thường, mà là một sự khẳng định cứng rắn, như thể bà đang đứng trên một đạo lý bất khả xâm phạm nào đó.