Tôi ngừng một chút, để chị kịp nuốt miếng khoai xuống. Gió lại thổi qua, mang theo hương hoa dại thoảng nhẹ.
"Ngọc Nữ Tiểu Chi năm ngoái sống lại rồi. Cả làng bây giờ đang xôn xao, trông chờ vào viên Phúc Châu trong bụng cậu ấy. Không ai còn nhớ đến chị nữa đâu."
Mùi hương ngọt ngào của mỡ heo hòa quyện với vị mặn của bột ngọc trai vẫn còn đọng lại trên đầu lưỡi tôi, một thứ hương vị xa xỉ mà cả đời trước đây tôi chưa từng được nếm thử. Thế nên, khi tiếng thét của chị gái vang lên, tôi chỉ lặng lẽ liếm mép, cảm nhận chút dư vị cuối cùng ấy tan chảy.
Chị gái, với đôi mắt trợn trừng đầy phẫn nộ và hoảng sợ, đang giằng lấy củ khoai lang từ tay tôi. Ánh mắt chị nhìn nó như nhìn một con sâu độc, đầy vẻ khinh miệt và ghê tởm. Chị cắn một miếng thật mạnh, rồi ngay lập tức, cả khuôn mặt thanh tú của chị co rúm lại. Chị phun phụt miếng khoai ra, tiếng nhổ nước bọt nghe thật thô bỉ, khác xa cái vẻ điệu đà, còn là Ngọc Nữ. "Cái thứ gì đây! Đắng nghét, thô ráp, kinh tởm quá!"
Chị dùng những ngón tay vốn chỉ quen vuốt ve lụa là, gấm vóc để móc mỉa, ném xuống đất với tất cả sự chán ghét.
Tôi nhìn động tác ấy, một cảm giác chua xót lạnh lẽo chầm chậm. Cùng một dòng máu, cùng lớn lên trong căn nhà tranh tồi tàn ấy, sao giờ đây khoảng cách lại xa vời vợi đến thế? Tôi thở dài, giọng nói bình thản của tôi vang lên trong căn phòng trống trải: "Chị à, có nhớ không? Những năm tháng trước khi được chọn làm Ngọc Nữ, mỗi khi đói lòng, chúng ta thường ăn củ khoai lang nướng dưới bếp. Khi ấy, chị còn bảo khoai lang ngọt ấm là thứ ngon nhất trên đời."
"Im đi!"
Chị gái gào lên, giọng the thé đầy điên loạn, phá vỡ sự tĩnh lặng. Khuôn mặt chị tái nhợt, nhưng đôi mắt lại đỏ ngầu. "Chị không cần nhớ những thứ tồi tàn ấy! Giờ đây, thức ăn của chị phải là mỡ heo tinh khiết hòa với bột ngọc trai trắng muốt! Chỉ có thứ đó mới xứng với thân phận Ngọc Nữ!"
Tôi lặng im nhìn chị. Ánh sáng lờ mờ từ cửa sổ chiếu vào, làm lộ rõ cái bụng phình to bất thường của chị. Lớp áo mỏng căng ra, để lộ da bụng căng bóng, cứng đờ. Nó trông chẳng khác gì một khối cầu kim loại lạnh lẽo được bọc trong một lớp da mỏng manh, tạo ra một cảm giác hết sức kỳ dị và đáng sợ. Kỳ lạ thay, bụng tôi, người chỉ mới nếm thử chút xíu đồ ăn của chị, cũng có cảm giác căng nhẹ, như có một luồng hơi ấm kỳ lạ đang lẩn quẩn bên trong.
Cánh cửa bật mở, mẹ xông vào với khuôn mặt dữ tợn. Hơi thở của bà nặng nề, mùi mồ hôi và khói bếp hòa lẫn. Mắt bà không hề nhìn cái bụng kỳ quái của chị gái, mà thẳng tắp đâm vào tôi. Ngón tay thô ráp, đầy vết chai của bà chỉ thẳng vào mặt tôi. "Đồ con hư! Mày dám trộm đồ ăn quý giá của Ngọc Nữ để ăn! Mày có biết thứ bột ngọc trai trộn mỡ heo ấy quý giá thế nào không?"
Lần trước, lần trước nữa, mỗi khi bị mẹ mắng như vậy, tôi đều cúi đầu, co rúm người lại. Nhưng lần này, hương vị của mỡ heo và cảm giác ấm áp kỳ lạ trong bụng như cho tôi một sự dũng cảm khác thường. Tôi ngẩng đầu lên, đối diện thẳng với ánh mắt sắc lẹm của mẹ. Giọng tôi vang lên rõ ràng, không chút run sợ: "Vâng, đúng là con đã ăn trộm. Con đã nếm thử mỡ heo trộn bột ngọc trai của chị. Nhưng mẹ định làm gì con đây?"
Căn phòng chợt yên ắng đến lạ thường. Tiểu Chi, chị gái tôi, ngừng gào thét, chỉ còn tiếng thở hổn hển. Mẹ tôi trợn mắt nhìn tôi, như không thể tin vào những gì vừa nghe thấy. Còn tôi, tôi đứng đó, cảm nhận rõ ràng sự chuyển động nhè nhẹ, ấm áp trong bụng mình. Có lẽ, từ giây phút tôi quyết định nếm thử thứ đồ ăn cấm kỵ ấy, mọi thứ đã thực sự thay đổi rồi.
Mùi hương ngọt ngào của mỡ heo chiên rán vẫn còn vương vấn trong không khí ẩm ướt của căn bếp, nhưng không khí lúc này lại căng như dây đàn. Bàn tay mẹ tôi, thô ráp và đỏ ửng vì hơi nóng bếp núc, giơ lêột đường quen thuộc đến nhàm chán. Tôi đã quá quen với việc đón nhận cơn thịnh nộ ấy, đến mức các cơ bắp trên vai tự động căng cứng, chuẩn bị cho cú va chạm đau đớn sắp tới. Trong đầu tôi chỉ lướt qua một ý nghĩ mệt mỏi: lại nữa rồi.
Thì ra, sự im lặng cũng có thể là một thứ âm thanh đặc biệt.
Âm thanh ấy không đến từ đâu cả, nó ở gian chật hẹp này, một thứ rung động trầm đục, khô khan, như tiếng vó ngựa đập trên nền đất cứng từ rất xa vọng lại. Nó lọc qua lớp không khí nặng mùi mỡ, đập thẳng vào màng nhĩ. "Dừng tay lại."
Tôi nghe thấy thế, dù không có một đôi môi nào hé mở. Mẹ tôi dường như bị một sợi dây vô hình giật mạnh, toàn thân khựng lại. Vẻ giận dữ trên khuôn mặt bà tan biến trong nháy mắt, thay vào đó là nỗi khiếp sợ tột cùng, khiến da mặt bà tái nhợt đi trông thấy. Bà quỵu xuống nền đất ẩm lạnh, hai bàn tay vừa nãy còn định trừng phạt tôi giờ đập liên hồi vào chính gò má mình. Những tiếng "bốp, bốp" vang lên khô khốc, xen lẫn với giọng khẩn cầu run rẩy: "Ngọc Nữ xá tội! Ngọc Nữ xá tội cho con!"
Tôi đứng đó, lặng nhìn cảnh tượng ấy, trong lòng dâng lên một cảm giác kỳ lạ, vừa nhẹ nhõm vừa chua xót. Sự can thiệp ấy không phải vì tôi.
Lại một lần nữa, những rung động ấy cất lên, chậm rãi, đứt quãng, như thể ai đó đang cố gắng điều khiển một nhạc cụ xa lạ. "Tôi... muốn... bồi... dưỡng... người... kế... nhiệm... tiếp... theo..."
Mỗi từ như một hòn đá nặng nề rơi xuống mặt nước tĩnh lặng của ngôi làng nhỏ này. Là người hầu cận được chỉ định cho Tiểu Chi - hay đúng hơn, cho thứ linh hồn đang trú ngụ trong cơ thể cô ấy - tôi hiểu rõ mệnh lệnh đó có trọng lượng ra sao. Không một giây do dự, tôi quay người, chộp lấy chiếc chiêng đồng cũ kỹ và cái trống da trâu treo ở góc nhà.
Tiếng chiêng trống dồn dập, gấp gáp của tôi xé toạc màn đêm yên tĩnh. "Ngọc Nữ chọn người kế nhiệm! Cả làng mau tập hợp lại đây!"
Giọng tôi vang vọng, hơi thở hổn hển. Chẳng mấy chốc, tiếng bước chân rầm rập, tiếng xì xào bàn tán và ánh sáng của những ngọn đuốc, đèn dầu lập lòe tiến về phía túp lều của gia đình tôi. Khuôn mặt của những người dân làng hiện lên trong ánh lửa bập bùng, nửa phần là sự sùng kính, nửa phần là nỗi hồi hộp tột độ.
Mọi người vẫn còn nhớ như in những lần trước, vị Ngọc Nữ mới sẽ do con lươn vàng linh thiêng dưới đáy hồ lựa chọn. Cảnh tượng con vật trườn mình lên bờ, quấn quanh chân đứa trẻ được chọn là một nghi lễ thiêng liêng và đầy khiếp sợ. Nhưng lần này khác. Lần này, chính Ngọc Nữ tiền nhiệm, người vẫn đang thở trong căn lều này, trực tiếp ra chỉ thị. Điều đó khiến không khí càng thêm phần điên cuồng, pha lẫn một chút gì đó ma quái.
Những người mẹ, người cha hối hả đẩy con cái họ ra phía trước, vào vùng ánh sáng gần nhất nơi Tiểu Chi ngồi bất động. Giọng nói của họ tranh giành nhau, chồng chất lên nhau. "Ngọc Nữ ơi, hãy nhìn đứa con của con đi! Nó khỏe mạnh lắm, một ngày ăn hết ba bát cơm lớn, làm việc cả ngày không biết mệt!"
Một người đàn ông gầy gò hét lên, tay vỗ vào lưng, đến nó khụy xuống. Trái ngược hoàn toàn với sự nhiệt tình của người lớn, lũ trẻ co rúm lại. Ánh mắt chúng lấm lét, đầy sợ hãi, nhìn về phía thân hình gầy guộc và khuôn mặt vô hồn của Tiểu Chi như nhìn một con quái vật. Một đứa bé gái nhỏ nhất, có lẽ chỉ độ năm sáu tuổi, không kìm được nữa. Tiếng khóc thét chóên, xé tan màn hỗn độn: "Mẹ! Con không muốn! Con sợ! Đừng bắt con!"
Người mẹ của đứa bé vội bịt miệng con lại, giọng nói thì thào đầy sốt ruột và có phần xấu hổ trước các gia đình khác: "Im đi con! Nếu được chọn, con sẽ có mỡ heo thơm ngon ăn mãi không hết, có áo đẹp để mặc, cần gì phải sợ!"
Lời hứa hẹn về miếng ăn ngon ấy vang lên trong đêm, nghe thật hấp dẫn mà cũng thật xót xa. Nó phản chiếu sự nghèo khó cùng cực của cả làng, nơi một bữa ăn có mỡ heo đã là giấc mơ xa xỉ. Nhưng tôi biết cái giá của sự xa xỉ ấy là gì. Tôi nhìn sang Tiểu Chi, người bạn thuở nhỏ của tôi, giờ đây chỉ còn là một cái vỏ trống rỗng, và lòng thầm cảm thấy một nỗi lạnh giá thấm dần.
Mùi hương ngai ngái của đất ẩm và mồ hôi người trộn lẫn trong không khí buổi lễ. Tôi đứng nép bên rìa đám đông, lặng lẽ quan sát từng biểu cảm trên khuôn mặt những người đang chen lấn. Trong lòng tôi dâng lên một cảm giác lạnh lẽo, như thể đang xem một vở kịch mà mọi diễn viên đều không biết mình sắp phải trả giá bằng chính mạng sống. Họ nghĩ đó là vinh dự ư? Chỉ là sự hèn nhát được ngụy trang bằng những lời hoa mỹ mà thôi.
Mẹ tôi đột nhiên xô người về phía trước, giọng nói chói tai cắt ngang mọi âm thanh. “Ngọc Nữ! Xin ngài hãy nhìn đến Tiểu!” Bà ta vẫy tay một cách phấn khích, như thể đang chào mời một món hàng. “Nó có cái mông to nhất làng này, nuôi ngọc nhất định sẽ tròn trịa, sáng bóng!”
Tôi cảm thấy một cơn buồn nôn nhẹ trào lên cổ họng. Chính người đã sinh ra tôi, giờ đây lại nhiệt thành đẩy tôi vào cái bẫy chết chóc ấy. Trong giây phút ấy, tôi nhận ra tình mẫu tử mà tôi hằng mơ tưởng chỉ là ảo ảnh. Nó mong manh hơn cả lớp sương mỏng trên mặt hồ lúc bình minh, tan biến ngay khi ánh mặt trời của lợi ích cá nhân chiếu rọi.
Tiểu Chi, với dáng vẻ uy nghiêm và lạnh lùng, chậm rãi xoay người. Ánh mắt vô hồn của hắn lướt qua từng khuôn mặt đầy hy vọng và lo sợ. Rồi một cánh tay khô gầy từ trong tấm áo choàng đen thẫm giơ lên, ngón trỏ thẳng tắp chỉ về phía đám đúng nơi tôi và mẹ tôi đang đứng.
“Tuyệt quá! Con gái tôi được chọn rồi!” Mẹ tôi reo lên, khuôn mặt đỏ ửng vì sung sướng. Bà ỗ mạnh vào lưng tôi, những cái vỗ nặng nề chứa đầy sự hả hê. “Tiểu Quang, từ năm sau trở đi, mẹ sẽ chăm sóc con thật tốt! Con sẽ trở thành niềm tự hào của cả dòng họ!”
Nhưng tôi không nhìn vào ánh mắt hân hoan của bà. Tôi chỉ nhìn chằm chằm vào ngón tay của Tiểu Chi. Nó không hề run rẩy, cũng không chút do dự. Và rồi, một cách chậm rãi đáng sợ, ngón trỏ ấy bắt đầu gập lại. Khớp xương kêu lên một tiếng răng rắc khô khốc, như cành cây gãy giữa mùa đông. Đầu ngón tay không còn hướng về tôi nữa, mà xoay một góc chín mươi độ, chỉ thẳng vào người đang đứng cạnh tôi – mẹ tôi.
Một nụ cười nhẹ nở trên môi tôi, mát lạnh như gió đêm. “Mẹ nhìn kỹ đi,” tôi nói, giọng bình thản đến lạ. “Ngọc Nữ không chọn con. Ngài ấy chọn mẹ đấy.”
Sự phấn khích trên mặt mẹ tôi vỡ tan như bong bóng xà phòng. Nó nhường chỗ cho một vẻ ngơ ngác hoàn toàn, đôi mắt mở to, không hiểu chuyện gì đang xảy ra. Bà ta đứng đó như tượng gỗ, trong khoảng thời gian ngắn ngủi mà dài như vô tận, khi mọi ánh mắt trong làng đổ dồn về phía bà.
Rồi bà ta cứng đờ quay đầu, theo hướng ngón tay vẫn đang chỉ thẳng vào mình. Gương mặt mẹ tôi từ đỏ ửng chuyển sang tái nhợt, mất hết sinh khí. “Ngọc Nữ… sao ngài… lại…” Bà lắp bắp, giọng nói nhỏ dần thành tiếng thì thào đầy kinh hãi. “Chọn… chọn tôi ư? Không… không được! Tôi già rồi! Da tôi nhăn nheo, xương tôi giòn cỏn, làm sao có thể ấp ủ được viên ngọc trai thần thánh!”
Mẹ tôi lùi lại một bước, rồi hai bước. Bà ta cố thu mình sau lưng những người hàng xóm, như thể muốn hòa tan vào đám đông. Nhưng ngón tay của Tiểu Chi vẫn bám theo, như một mũi tên định mệnh không thể tránh né. Dù bà có cố trốn sang trái hay lách sang phải, đầu ngón tay gầy guộc ấy vẫn chỉ chính xác vào giữa ngực bà, không sai một ly.
Tôi bước nhẹ đến gần, cúi xuống thì thầm bên tai mẹ, giọng nhẹ nhàng nhưng rành rọt từng chữ. “Mông mẹ to nhất làng này mà. Mọi người đều công nhận. Vậy thì mẹ làm Ngọc Nữ cho mùa tới, đích thị là thích hợp nhất rồi còn gì.”
Những giọt nước mắt bắt đầu lăn dài trên gò má nhăn nheo của mẹ tôi. Chúng không phải là nước mắt của niềm đau, mà là của sự tuyệt vọng tột cùng. “Không… không được…” Bà ta khóc nức nở, ẩy ôm lấy người tôi, như tìm kiếm sự che chở cuối cùng. “Mẹ già quá rồi… mẹ không muốn chết… con ơi, cứu mẹ với…”
Mùa đông năm ấy, cái lạnh thấu xương như có thể đóng băng cả tiếng thét của mẹ tôi. Tôi chỉ kịp nhìn thấy bóng lưng gầy guộc của bà ngã xuống trên nền đất đen, trước khi tiếng hò reo của dân làng và mùi khói bếp cháy khét từ những mái nhà xa xa ùa đến, lấp đầy khoảng sân đầy rơm rạ.
Trưởng làng đứng đó, hơi thở phì phò phả ra thành luồng khói trắng trong không khí lạnh giá. Ông ta vừa rút chân về, đôi giày vải dày cộp còn dính một ít bùn đất và mảnh rơm vàng. Lòng bàn tay tôi, nắm chặt túi áo, đột nhiên cảm nhận rõ từng sợi vải thô ráp, như thể chúng đang cọ xát vào tận tâm can. Ông ta không nhìn xuống thân hình bất động của mẹ tôi nữa, mà quay sang đám đông đang im lặng chờ đợi, giọng nói trầm đục vang lên, cắt ngang tiếng gió vi vu: "Lời của Ngọc Nữ trên đền thờ đã phán: linh hồn của thần linh cần một thân xác mới để hóa thân. Năm tới, nếu không có cô gái trinh nguyên dâng lên, cả làng ta sẽ gặp đại họa. Bà ta," ông ta chỉ tay về phía mẹ tôi, "đã phạm phải điều cấm kỵ, dám nghi ngờ ý chỉ của thần linh. Nhưng Ngọc Nữ nhân từ, vẫn cho cơ hội. Năm sau, chính con gái bà ta phải bước lên đền thờ."
Lời của ông ta không phải là một đề nghị, mà là một sự tuyên án, chắc nịch và lạnh lùng như những phiến đá lát ngoài đền. Tôi nghe thấy tiếng nấc nghẹn của ai đó trong đám đông và mùi hương nhang trầm phảng phất từ xa, thứ mùi hương vốn khiến tôi cảm thấy bình yên giờ đây lại ngột ngạt đến lạ thường. Trong đầu tôi, hình ảnh ngôi đền trắng trên đỉnh núi mỗi mùa xuân lại được tô điểm bởi một tấm vải đỏ mới, bỗng hiện lên rõ mồn một, nhưng lần này, nó không còn là biểu tượng của sự linh thiêng, mà giống như một cái miệng tham lam đang chờ đợi.
Mẹ tôi nằm đó, khuôn mặt tái nhợt, những sợi tóc bạc sớm dính vào mồ hôi trên trán. Bà đã thức trắng bao đêm để dệt tấm vải gấm đẹp nhất làng, chỉ với hy vọng mỏng manh rằng tài nghệ của bà có thể thay thế cho số phận làm vật hiến tế. Lời phản kháng của bà vừa rồi là tiếng gào cuối cùng của một con thú mẹ bị dồn vào đường cùng. Tôi biết điều đó. Cảm giác tê dại từ lòng bàn chân lan lên, khiến tôi gần như không cảm nhận được mặt đất dưới chân mình. Tôi muốn chạy tới, muốn đỡ lấy thân hình gầy yếu ấy, nhưng đôi chân như bị đóng băng vào chỗ đứng.
Trưởng làng rời đi, theo sau là những bóng người lặng lẽ. Họ tránh ánh mắt của tôi, có người thì thầm điều gì đó, có người chỉ lắc đầu thở dài. Cuối cùng, trong khoảnh sân vắng lặng chỉ còn lại tôi và mẹ. Gió thổi qua, cuốn theo vài cọng rơm vàng bay lất phất, rơi xuống tà áo của mẹ. Tôi từ từ quỳ xuống, đưa tay ra, ngửa mặt vào gò má lạnh ngắt của bà. Một cảm giác ẩm ướt, mặn chát bỗng trào lên cổ họng. Tôi biết, mùa xuân năm sau, khi hoa đào trên núi nở rộ, chiếc thuyền hoa đưa Ngọc Nữ mới ra giữa dòng sông, sẽ có bóng dáng của tôi trên đó.
Nhưng ngay lúc này, trong sự tĩnh lặng chết chóc ấy, một tia lửa nhỏ nhoi bắt đầu nhen nhóm từ sâu thẳm trái tim tôi. Nó không phải là sự phục tùng, mà là một câu hỏi, dai dẳng và rõ ràng hơn bao giờ hết: Tại sao?