Mùi hương trầm ngào ngạt từ những chiếc đèn dầu trong miếu phả vào mặt tôi, hòa lẫn với mùi mồ hôi chua chát của đám đông. Tôi nép sau lưng bác cả, nghe từng lời của gã trọc đầu văng ra khỏi cái miệng hô hô phả hơi rượu nồng nặc. Gã đang kể lại chuyện ban sáng với một vẻ mặt hãnh tiến đến phát ghét, ạn xạ như muốn bắt lấy không khí.
"Tận mắt tôi nhìn thấy!"
Giọng gã chồi, cắt ngang tiếng thì thầm cầu khấn. "Bồ Tát hiện ra, tay xách một đứa nhỏ, đứng ngay trước ngưỡng cửa nhà tôi!"
Nhưng rồi, cái giọng điệu huênh hoang ấy chợt khựng lại. Tôi thấy bàn tay đầy những vết chai của gã run nhẹ, những ngửa lại. Gã tự thì thầm với chính mình, nhưng trong không gian tĩnh lặng đột ngột, mỗi chữ lại rõ mồn một. "Đứa bé ấy… trên gò má phải có một chấm đen bé tí. Sao… sao nó giống hệt đứa con gái mà ta đã vùi xuống đất năm ấy thế?"
Một nỗi sợ mơ hồ, lạnh toát sống lưng, thoáng qua trong đôi mắt đỏ ngầu của gã. Tôi cảm nhận được nó, dù chỉ là một đứa trẻ. Nhưng rồi, sự tham lam và mù quáng đã nhanh chóng đè bẹp khoảnh khắc yếu đuối ấy. Gã hắng giọng, vỗ vỗ vào ngực mình như để trấn an. "Ài! Suy nghĩ vẩn vơ làm gì! Bồ Tát ban con, tất nhiên là ồi! Chuyện đó còn phải bàn cãi sao!"
Lời gã vừa dứt, cả đám đông quanh đó bỗng nhiên ồn ào hẳn lên. Những lời tán dương, những tiếng xu nịnh vang lên không ngớt, như một cơn mưa rào tưới mát vào cái bản ngã đang héo úa của gã. Có một giọng đàn ông the thé cố tình nói to: "Phải công nhận anh đây quyết đoán! Hồi đó vừa đẻ ra thấy là con gái, anh chôn sống nó ngay tại chỗ. Hành động dứt khoát thế, trời Phật nào chẳng cảm động, chẳng ban phúc!"
Gã trọc đầu nghe vậy, cười to lên thành tiếng "ha ha", cái bụng phệ rung lên theo từng nhịp. Nét mặt hả hê, đắc chí của gã như một bức tranh biếm họa lố bịch giữa chốn linh thiêng. Nhưng ánh mắt của kẻ bất lương chưa bao giờ nguôi ngoai. Nó liếc qua đám đông, rồi dừng lại, chĩa thẳng vào bố tôi và bác cả đang đứng im lặng. Một tia khiêu khích độc địa lóe lên.
"Này, à, họ Yên!"
Gã gọi, giọng đầy thách thức. "Các anh có đủ gan cùng tôi đánh một ván cược nhỏ không?"
Bố tôi, người đàn ông ít nói, quay mặt lại. Gương mặt ông lúc này lạnh và cứng như một bức tượng bằng đồng, không một gợn sóng cảm xúc. "Cược thế nào?"
Giọng ông trầm và khô, như tiếng gió lùa qua kẽ đá.
"Đơn giản thôi!"
Gã trọc chỉ tay về phía hồ nước nhỏ phía trước miếu, nơi những người phụ nữ đang tắm cầu tự. "Hôm nay là ngày đại lễ! Tắm ở hồ thần này, ắt sẽ có điềm báo khi thụ thai. Chúng ta cứ xem vợ chúng ta có 'phản ứng' ấy trước! Thế có thú không?"
Không cần bàn bạc, bố tôi và bác cả gần như đồng thời khẽ gật đầu, tiếng nói của họ hòa làm một, chắc nịch và đầy sức nặng: "Được. Cứ như lời anh."
Bầu không khí xung quanh bỗng chùng xuống, chỉ còn tiếng gió vi vu thổi qua những tán cây cổ thụ. Ba người đàn ông đứng sừng sững giữa sân miếu, bắt đầu thương lượng về điều kiện thắng thua, về khoản đền bù bằng tiền bạc, ruộng vườn. Mỗi lời nói ra đều lạnh tanh, rõ ràng, trước sự chứng kiến của cả làng. Tôi nắm chặt vạt áo bác cả, lòng bỗng thấy bồi hồi khó tả, như có một cơn gió lạnh vô hình lướt qua miếu, thổi tắt những ngọn đèn dầu lung lay.
Trưởng làng xuất hiện đúng vào lúc tôi đang cố gắng hòa vào dòng người hỗn loạn. Chiếc xe ngựa cũ kỹ của ông, những tiếng lọc cọc rệu rã, như thể bánh xe sắp vỡ tan thành từng mảnh. Thứ khiến không khí đông đúc bỗng chốc lặng đi không phải là sự hiện diện của ông, mà là hình dáng bất động nằm trên thùng xe. Một người phụ nữ, thân thể đã cứng đờ và tái nhợt dưới tấm vải thô. Tôi nhận ra ngay đó là thím Lan. Một cơn ớn lạnh bò dọc sống lưng tôi, mặc dù ánh nắng vẫn còn chói chang trên vai. Tại sao thím ấy lại ở đây, trong tình trạng ấy? Câu hỏi dội vào đầu tôi như một hòn đá ném xuống giếng sâu, chỉ vang lên tiếng động mà không có hồi đáp.
Xe ngựa dừng lại sát mép nước. Trưởng làng ra hiệu và hai người đàn ông lực lưỡng bước tới, khiêng thân xác thím Lan xuống một cách thô bạo. Họ đặt bà quỳ sụp xuống bùn, đối diện với mặt hồ mênh mông mà dân làng vẫn gọi là Hồ Cầu Con. Tư thế ấy gợi lên cảm giác của một kẻ đang cầu xin sự tha thứ, nhưng đôi mắt đã nhắm nghiền và đôi môi tím tái kia thì chẳng thể nói lên lời nào nữa. Trưởng làng bước tới, khuôn mặt ông ta đỏ gay lên vì một nỗi xúc động nào đó tôi không thể hiểu nổi. Nước mắt ông ta trào ra, lăn dài trên những nếp nhăn sâu hoắc, nhưng ánh mắt thì lại rực lên ngọn lửa của sự căm hận. Ông ta cầm lấy một cành roi bằng mây đã được chuẩn bị sẵn, rồi quất mạnh xuống thân thể bất động của thím Lan. Mỗi nhát nghe như tiếng gió rít qua kẽ lá, nhưng lại chẳng có một tiếng kêu đau đớn nào đáp trả. Sự im lặng đó càng là ảnh hưởng rùng rợn. Tôi cảm thấy buồn nôn. Mùi bùn nước hòa với mùi mồ hôi nóng nực của đám đông bỗng trở nên sặc sụa, khó chịu.
Sau cùng, trưởng làng vứt cành roi xuống đất. Ông ta liếc nhìn chiếc đồng hồ quả quýt bằng đồng trong lòng bàn tay, rồi giơ chiếc loa bằng thiếc lên miệng. Giọng nói của ông, đầy uy quyền và hối thúc, xé toạc bầu không khí ngột ngạt. "Giờ lành đã điểm! Mọi người xuống nước đi!"
Lệnh vừa dứt, cả đám đông như ong vỡ tổ. Tiếng reo hò, tiếng nước bắn, tiếng bước chân lội ì oạp hòa vào nhau thành một thứ âm thanh hỗn độn. Người xô đẩy nhau để được lao xuống làn nước xanh lục đó trước tiên. Trong đám người ấy, tôi thấy rõ bóng lưng của bố tôi, của bác cả, và cả gã đàn ông đầu trọc lóc thường hay ngồi ở quán nước đầu làng. Họ là những người hăng hái nhất, xông thẳng về phía trước, bất chấp những người khác vấp ngã sau lưng. Có một sự sốt sắng kỳ lạ trong hành động của họ, như thể xuống nước lúc này không còn là một nghi lễ bình thường, mà là một cuộc chạy đua giành lấy thứ gì đó.
Còn tôi, tôi vẫn đứng trên bờ, chân như bị rễ cây bám chặt. Và chính từ vị trí tách biệt ấy, tôi chứng kiến một cảnh tượng khiến máu trong người tôi gần như đông lại. Mặt hồ vốn phẳng lặng, phản chiếu ánh mặt trời thành một tấm gương lớn, bỗng nhiên biến đổi. Từ dưới làn nước trong veo ấy, vô số những đốm sáng nhỏ xíu hiện lên. Chúng không phải là ánh sáng của mặt trời. Chúng có màu xanh lục âm u, lờ mờ, tựa như những con đom đóm chết chóc. Mỗi đốm sáng ấy là một con ngươi, một đôi mắt tròn xoe đang mở to, không chớp. Chúng nhìn lên, xuyên qua lớp nước, dõi theo từng cử động của những con người đang hò reo tiến về phía mình. Tôi có cảm giác rõ ràng rằng có một thực thể khổng lồ nào đó, hoặc là vô số thực thể nhỏ bé, đang ẩn nấp dưới vực sâu tăm tối kia. Chúng kiên nhẫn chờ đợi và giờ đây, chúng đang quan sát. Nhưng cảnh tượng kinh hoàng ấy chỉ thoáng mắt, ngắn ngủi đến mức tôi nghi ngờ liệu mắt mình có trông thấy thật hay không. Ngay giây sau, mặt hồ lại phẳng lì, yên ả, như chưa từng có gì xáo động.
Mọi người đã ùa xuống gần hết. Cả mặt hồ giờ đây nhìn tựa như một nồi nước sôi sùng sục đang được thả đầy bánh. Người người chật cứng, từng cặp, từng nhóm gia đình dính vào nhau, cười nói ồn ào. Họ vùng vẫy, té nước vào nhau, hoàn toàn mất đi vẻ trang nghiêm vốn có của một nghi lễ truyền thống. Trong đám đông hỗn độn ấy, hình ảnh mẹ tôi nổi bật lên một cách kỳ quặc. Dáng người cao lớn của bà, thường ngày đứng thẳng hiên ngang, giờ lại có vẻ thấp bé đi trông thấy. Không phải do nước ngập, mà là do tư thế của bà. Mẹ tôi dang rộng hai chân một cách khó khăn, phần hông đưa ra phía trước một cách gượng gạo, rồi bước đi giữa dòng nước. Cách di chuyển ấy trông nặng nề và vụng về, như thể bà đang mang trên người một gánh nặng vô hình nào đó, hoặc như thể bà đang cố gắng giữ thăng bằng trên một con sóng ngầm mà chỉ mình bà cảm nhận được.
Máu từ đầu ngón tay tôi nhỏ xuống, từng giọt đỏ tươi hòa vào nước hồ xanh lục. Cảm giác đau nhói ấy chẳng thấm vào đâu so với nỗi khắc khoải đang thiêu đốt lòng tôi. Tôi biết mình đang làm một việc mê tín, nhưng trong hoàn cảnh này, bất cứ thứ gì, dù là hy vọng, tôi cũng sẽ bám víu. Tôi cần thu hút sự chú ý của con, cần nó thấy mẹ đang đau đớn và tìm kiếm nó, để nó mau chóng quay về.
Tiếng gọi thảng thốt của vợ tôi, tiếng “con trai ơi” vang lên khắp bờ hồ, nghe mà nhói lòng. Bà ấy đi tới đi lui, mắt đỏ hoe, ờ soạng vào từng bụi lau sậy.
Tôi bực mình thở dài, không kìm được lời quát mắng. Sự ngốc nghếch và mất bình tĩnh của bà lúc này chỉ khiến mọi chuyện rối thêm.
“Bà có nghe tôi nói không? Ngưng cái trò điên cuồng đó lại đi!” Giọng tôi đầy sốt ruột. “Bà nhìn xem, dưới hồ giờ đông nghịt người làng rồi. Con trai chúng ta nếu có trốn dưới nước, thấy đông đúc ồn ào thế này, nó càng sợ, càng không dám lộ diện.”
Vợ tôi quay lại nhìn tôi, đôi mắt đầy nước mắt và vô vọng. Bà hỏi, giọng nhỏ như muốn tắt: “Thế… thế giờ phải làm sao? Ông bảo phải làm sao?”
Tôi đã chuẩn bị cho câu hỏi này. Trong lòng tôi dấy lên một chút tự hào vì đã suy tính trước. Tôi với tay lấy vật đã được chuẩn bị sẵn từ trên bờ xuống. Đó là ruột xe của chiếc máy cày cũ. Tôi đã cẩn thận tháo ra từ sáng sớm. Tôi đưa lên miệng, hít một hơi thật sâu rồi thổi mạnh vào van. Chiếc ruột xe dần dần phồng lên, căng tròn, biến thành một chiếc phao cứu sinh thô sơ nhưng chắc chắn. Mùi hăng hăng xộc vào mũi.
“Bà đeo cái này vào,” tôi ra lệnh, giọng nói đã dịu hơn một chút. “Tôi sẽ đẩy bà ra phía vùng nước sâu, chỗ ít người qua lại. Ở đó yên tĩnh, con trai chúng ta mới dám thong thả bơi lội, mới chủ động tìm về với bụng mẹ.”
Nghe vậy, vợ tôi bỗng bật lên một tiếng cười khúc khích, nghe vừa buồn bã vừa có chút hy vọng. Nước mắt còn đọng trên mi, bà gật đầu lia lịa: “Ông đúng là người đàn ông của gia đình. Ông nghĩ cái gì cũng chu toàn.” Thế rồi bà để tôi giúp đeo chiếc phao vào, và chúng tôi cùng nhau, từ từ, tiến sâu hơn vào lòng hồ. Nước lạnh buốt luồn qua chân, cảm giác tê tê lan tỏa.
Đang lúc ấy, vợ tôi chợt hỏi, như thể vừa mới nhớ ra: “À phải rồi, lúc nãy trên bờ, mấy ông đàn ông tụm năm tụm ba, nói chuyện gì mà nghiêm trọng thế? Tôi thấy ông với anh cả cũng có vẻ căng thẳng.”
Câu hỏi bất chợt khiến tim tôi thắt lại. Tôi nhìn về phía xa xa, nơi bờ hồ vẫn còn lố nhố bóng người, rồi trả lời một cách qua loa, cố giữ giọng điệu bình thản: “Chẳng có gì quan trọng cả. Chuyện cũ rích rồi. Cái tên trọc đầu đáng nguyền rủa ấy… hắn hứa hẹn đủ thứ, nào là cho nhà mình một con lợn, rồi lại hứa cho cả nhà anh cả nữa. Toàn là lời nói gió thoảng mây bay.”
Mùi bùn đất ẩm ướt hòa lẫn mùi mồ hôi chua chát của đám đông xộc thẳng vào mũi tôi. Thế nhưng, tất cả đều bị lấn át bởi giọng của mẹ tôi vang lên ngay bên tai. "Hắn bị điên rồi sao?"