Bà lẩm bẩm, đôi mắt mở to đầy khó hiểu nhìn về phía bố tôi. "Một kẻ keo kiệt đến mức hạt cơm rơi cũng nhặt, sao bỗng dưng hào phóng đến thế?"
Cái chất giọng đầy hoài nghi ấy khiến tôi hiểu rằng chắc chắn có một điều gì đó không bình thường đang diễn ra. Nó không đơn thuần là sự ngạc nhiên, mà còn là sự cảnh giác sâu xa của một người đã quá quen với những toan tính nhỏ nhen.
Bố tôi không đáp lại. Ông chỉ đứng đó, hai tay chắp sau lưng, dáng vẻ điềm tĩnh khác thường. Ánh mắt ông nhìn xa xăm về phía đám người đang lội nước giữa đồng, và một nụ cười rất nhẹ, đầy tự tin, nở trên khóe môi ông. Sự tự tin ấy không phải là thứ thường thấy ở một người nông dân chất phác. Nó toát ra từ một kế hoạch đã được tính toán kỹ lưỡng, từ niềm tin chắc chắn rằng mọi thứ đang diễn ra đúng như những gì ông đã sắp đặt. Tôi chợt cảm thấy một luồng lạnh chạy dọc sống lưng. Sự bình thản của ông lúc này đáng sợ hơn bất kỳ sự nóng nảy nào.
Cảnh tượng hỗn độn nhất không phải ở chỗ chúng tôi đứng, mà là ở một góc ruộng xa xa. Chị cả tôi, trong bộ áo cô dâu đỏ chót như máu, đang lội nước với một dáng vẻ quyết tâm kỳ lạ. Nước bùn vấy bẩn lên tà áo lụa, nhưng chị chẳng màng. Mục tiêu của chị đã được xác định rõ ràng: Đại Tráng, gã đàn ông vạm vỡ nhất làng, đang đứng trốn ở một góc cùng người vợ nhỏ bé của hắn. Tôi thấy vợ hắn, chị Tráng, đang khẽ nói điều gì đó, có lẽ là lời ca từ mụn con. Thế nhưng, sự yên bình mong manh ấy sắp bị phá vỡ. Bác cả tôi, khuôn mặt đanh lại vì quyết tâm, bám sườn chị tôi như một cái bóng.
Trái tim tôi thắt lại khi chứng kiến cảnh tượng tiếp theo. Chị tôi, sau khi bắt gặp ánh mắt của Đại Tráng, đột nhiên thu hết can đảm, cúi đầu làm ra vẻ e thẹn mà tiến lại gần. Cái dáng vẻ ngượng ngùng giả tạo ấy trông thật thảm hại và đau lòng. Nhưng chị Tráng đâu phải hạng đàn bà dễ bị qua mặt. Chỉ một cái liếc mắt, chị ta đã hiểu ngay ý đồ đang được dàn dựng trước mặt. Giọng nói chát chúa của chị ta cắt ngang không khí ẩm ướt. "Ê! Cái đồ không biết xấu hổ kia!"
Chị ta chỉ thẳng vào mặt chị tôi. "Mày mặc đồ cô dâu lội sang đây, muốn cướp chồng người ta à?"
Sự xấu hổ khiến mặt tôi nóng bừng, dù tôi chỉ là người đứng xem. Nhưng bác cả tôi chẳng hề nao núng. Bác bước lên phía trước, giọng nói đầy thách thức. "Nói cái gì thế hả? Ai mới là kẻ không biết xấu hổ?"
Bác chẳng thèm giấu giếm hay vòng vo. Thay vào đó, bác tiến sát lại, áp miệng vào tai chị Tráng thì thầm điều gì đó. Tôi thấy đôi mắt chị Tráng mở to dần, tròng trắng lộ ra đầy vẻ kinh ngạc và tức giận.
"Gì cơ?"
Giọng chị Tráng bỗng chốc vút cao, đầy vẻ không thể tin nổi. "Muốn ngủ với chồng tôi để… để mượn giống?"
Cái từ "mượn giống" được thốt lên với tất cả sự khinh bỉ và phẫn nộ. Thân hình chị ta run lên dù đang ngập trong nước lạnh, có lẽ vì tức giận hơn là vì giá rét.
Bác cả tôi vẫn giữ vẻ mặt điềm nhiên. Thậm chí, bác còn giơ lên một ngón tay, như một thương nhân đang ra giá. "Toàn người hiểu chuyện cả mà."
Giọng bác nhỏ đi, mang theo sự mặc cả. "Một con lợn. Coi như tiền bồi dưỡng, thế nào?"
Lời đề nghị nghe thật trần trụi và thô bạo. Nó biến một chuyện hệ trọng của đời người thành một giao dịch mua bán ngoài chợ.
Sự phẫn nộ trong mắt chị Tráng dường như sắp bùng nổ. "Một con lợn?"
Chị ta lặp lại, giọng nghẹn lại. "Ông coi chồng tôi là cái gì? Lợn giống hay gì?"
Cảm giác bị xúc phạm khiến khuôn mặt chị ta đỏ ửng.
Thấy vậy, bác cả tôi cũng nghiêm mặt xuống. Sự điềm tĩnh ban đầu biến mất, thay vào đó là vẻ cứng nhắc. "Này, trong làng này, chó đực đi phối giống người ta cũng chỉ biếu ba cân sườn là cùng."
Bác nói, giọng đầy vẻ dạy đời. "Tôi cho nguyên một cái đầu lợn đây, còn gì nữa?"
Rồi như để thuyết phục, bác hạ giọng thêm một lần nữa, nhưng vẫn đủ để tôi nghe thấy. "Hơn nữa, nhà chị có khẩu súng, còn con gái tôi chỉ là cái bia thôi. Tính đi tính lại, nhà chị có mất mát gì đâu!"
Lý lẽ ấy vang lên chua chát và tàn nhẫn, phơi bày toàn bộ sự tính toán lạnh lùng đằng sau tấm áo cô dâu đỏ thắm kia.
Mùi bùn đất ẩm ướt từ con mương bốc lên nồng nặc, hòa lẫn với tiếng khóát của chị Tráng. Tôi ngồi trên bờ đê, những ngón tay bấu chặt vào bãi cỏ may, lặng lẽ quan sát mọi chuyện diễn ra từ đầu đến cuối. Trái tim tôi đập thình thịch, không phải vì sợ hãi, mà vì một sự tỉnh táo kỳ lạ. Cảnh tượng ấy giống như một vở kịch rẻ tiền, và tôi là khán giả duy nhất ngồi ở hàng ghế đầu.
Mọi chuyện bắt đầu từ cái mặc cả vô lý của chị Tráng. Giọng của chị ta vang lên, cắt ngang không khí yên tĩnh của buổi chiều: “Không được! Nói gì cũng phải là lợn nái trên hai trăm cân!”. Ánh mắt chị ta lấm lét, đầy vẻ tính toán. Tôi biết chị ta đang cố vòi vĩnh, lợi dụng cái sự kiện nhục nhã này để moi cho được thật nhiều. Lòng tôi chợt dâng lên một nỗi chán ngán. Con người ta, khi đã đánh mất danh dự, liền có thể trơ trẽn đến thế sao?
Rồi chị tôi bước ra. Chị bước những bước chân nhẹ nhàng, e thẹn, như một con mèo đói tiến về phía Đại Tráng. Chị cúi xuống, thì thầm bên tai hắn điều gì đó. Tôi không nghe thấy, nhưng có thể thấy rõ sự thay đổi trên gương mặt Đại Tráng. Từ chỗ bình thản, đôi mắt hắn đột nhiên giãn ra, nét mặt biến sắc. Dường như lời thì thầm của chị tôi không phải là lời xin lỗi, mà là một ngòi nổ. Sự phẫn nộ bùng lên trong hắn, không còn kiềm chế được nữa. Hắn Tráng, giọng nói đầy khinh bỉ và tức giận: “Con đàn bà này, nhà này bao giờ đến lượt cô làm chủ?”.
Âm thanh “bốp” một cái vang lên khô khốc, chát đắng. Chị Tráng bị tát một cái khiến đầu lắc lư, khuôn mặt đỏ ứng lên, in rõ năm ngón tay. Nỗi nhục nhã và đau đớn hiện rõ trong đôi mắt đẫm lệ của chị ta. Đại Tráng chẳng thèm nhìn lại. Hắn ra lệnh bằng một giọng đầy uy quyền và khinh miệt: “Nhớ lấy, cô đứng im đây đợi tôi về!”. Câu nói ấy chẳng khác gì một mệnh lệnh dành cho tôi tớ. Rồi hắn hối hả quay đi, theo sát những bước chân của chị tôi, cùng leo lên bờ. Hành động đó nhanh đến mức không do dự, như thể hắn đã chờ đợi cái cớ này từ lâu.
Chị Tráng đứng đó, bơ vơ giữa con mương, khuôn mặt tiu nghỉu. Nước mắt chị ta rơi không ngừng, giọng nói nghẹn ngào đầy oán hận: “Đồ vô tâm, mê con tiểu yêu này rồi! Anh… anh…”. Chị ta gọi theo, nhưng bóng lưng của Đại Tráng đã khuất sau bờ cỏ. Sự phản bội và bất lực khiến chị ta như phát điên. Chị ta đột ngột cả, ánh mắt loạn trí, lời nói tuôn ra như một kẻ mất trí: “Anh cả, chồng tôi ngủ với con gái anh, vậy cũng làm một chuyến, anh ngủ với tôi! Cho tôi cân bằng tâm lý chút, được không?”. Lời đề nghị điên rồ ấy khiến không khí càng thêm ngột ngạt. Nó không xuất phát từ ham muốn, mà từ sự trả thù tầm thường và sự tuyệt vọng đang ăn mòn lý trí.
Bác cả mặt đỏ tía tai, vừa tức giận vừa xấu hổ. Bác đẩy mạnh chị Tráng ra, như đẩy một thứ gì đó ô uế, rồi vội vã quay lưng bước lên bờ. Bác chẳng nói một lời, bởi có lẽ không tìm thấy từ ngữ nào để đáp lại sự điên loạn ấy. Chỉ còn lại chị Tráng một mình, tiếng nức nở của chị ta hòa vào tiếng gió chiều vi vu, thê lương vô cùng.
Còn tôi, tôi vẫn ngồi đó. Từ vị trí trên cao, tôi nhìn thấy rõ cảnh chị cả dẫn Đại Tráng đi vào khu rừng cây nhỏ phía xa. Ánh nắng xế chiều chiếu xiên qua các tán lá, tạo thành những vệt sáng tối loang lổ. Nhưng điều khiến tôi lạnh sống lưng không phải là cảnh tượng họ biến mất sau những thân cây. Mà là, trong ánh nhìn đặc biệt của tôi, trên trán của cả hai người họ đều hiện lên một vệt đen kịt, dày đặc, như thể bị một thứ khí âm. Nó không phải là màu sắc thông thường, mà giống như một mảng bóng tối có sinh mệnh, đang bám chặt lấy họ. Thậm chí, có lúc tôi còn thoáng thấy, phía sau lưng mỗi người, lờ mờ hiện lên một bóng người nhỏ, mờ ảo, dường như đang cõng trên vai họ. Bóng người ấy không rõ nét, nhưng toát lên một sự u buồn và oán khí nặng nề. Tôi chớp mắt, cố gắng nhìn cho rõ hơn, nhưng hình ảnh ấy lại tan biến, chỉ còn lại hai cái bóng đen đục trên trán họ, in sâu vào tâm trí tôi.
Tôi ngồi đó, hai tay siết chặt lấy đôi tai mình, nhưng những âm thanh ấy vẫn luồn qua kẽ tay, chui thẳng vào não bộ. Nó không giống tiếng người, càng không phải tiếng thú. Đó là một thứ âm sắc trầm đục, gập ghềnh, tựa như tiếng rên rỉ của một khúc gỗ mục đang bị vặn xoắn đến tận cùng. Mỗi nhịp thở hổn hển của Đại Tráng bên trong lùm cây khẽ động, âm thanh ấy lại rùng mình một cái, khiến da thịt tôi nổi lên vô số hạt gai nhỏ. Tôi nhắm nghiền mắt lại, cố hình ảnh đang ở một nơi khác, bất kỳ đâu cũng được, chỉ cần không phải bên cạnh cái lùm cây đang rung lên nhè nhẹ này.
Nhưng tâm trí tôi cứ tự động vẽ ra cảnh tượng bên trong. Chị cả, người phụ nữ góa bụa khắc khổ ấy, giờ đang làm gì? Và Đại Tráng, kẻ ngờ nghệch… Một cơn buồn nôn bỗng trào lên cổ họng. Tôi không hiểu nổi tại sao chú tôi, một người vốn thận trọng, lại có thể hào hứng đến thế với chuyện tày trời này. Phải chăng, viễn cảnh có một đứa cháu trai để nối dõi đã khiến ông ta mù quáng, sẵn sàng đánh đổi mọi thứ, kể cả việc đạp đổ những điều cấm kỵ sâu nhất? Trong lòng tôi dâng lên một nỗi thương cảm lạnh lẽo, không phải cho chú, mà cho đứa bé chưa chào đời kia. Nó sẽ là cái gì?
Tiếng xào xạc của tờ vàng mã bị đốt cháy từ xa vọng lại, mang theo mùi khét đặc trưng. Chú tôi đang khấn vái gì đó, giọng lẩm bẩm nhỏ nhẹ nhưng đầy sốt sắng. Mùi khói ấy hòa lẫn với hơi nước lạnh từ mặt sông bốc lên, tạo thành một thứ không khí ngột ngạt, nặng trịch. Tôi thở gấp, ngực như bị một bàn tay vô hình bóp nghẹt. Đám bóng người nhỏ bé, lúc nãy lẽo đẽo, bác cả, giờ đang ở đâu? Chúng có đang vây quanh lùm cây, háo hức chờ đợi một điều gì đó, hay đang dán những khuôn mặt mờ nhạt ấy lên lưng tôi, thì thầm những lời mà chỉ tôi nghe thấy?
Tôi chợt nhớ đến tiếng khóc. Tiếng khóc của hàng ngàn đứa trẻ chưa một lần cất tiếng chào đời. Nó không đến từ tai, mà từ sâu thẳm trong xương tủy tôi, một sự thấu cảm đầy kinh hãi. Có lẽ nào đó không phải là lời cảnh báo tôi phải im lặng, mà là một lời cầu cứu? Một sự báo động về một tội ác sắp được hoàn tất? Bàn tay tôi lạnh ngắt, toát mồ hôi nhưng vẫn không dám buông ra khỏi tai. Tôi chỉ là một kẻ vô dụng, một kẻ ngoài cuộc sợ hãi. Tôi biết mình chẳng thể làm được gì. Sự hiện diện của tôi ở đây cũng chỉ là để canh giữ cho cái ác diễn ra suôn sẻ mà thôi. Ý nghĩ đó khiến tôi càng thêm ghê tởm chính mình.