“Anh định làm gì?” Giọng trưởng làng vang lên, chắc nịch và đầy uy quyền, phá tan không khí ngột ngạt vừa bao trùm. Câu hỏi như một nhát dao chặn đứng bước tiến của ông Quý. Tôi nằm dưới đất, ngước mắt nhìn lên, chỉ thấy được phần lưng áo nâu bạc màu của trưởng làng và khuôn mặt giận dữ đang run rẩy của ông Quý phía sau ông.
“Tại sao chứ?” Giọng ông Quý nghẹn lại, đầy nước mắt và sự bất công. “Tại đó lại được sống yên ổn? Chẳng phải lẽ ra nó nên…” “Ông Quý!” Trưởng làng hét lên, cắt ngang câu nói chưa dứt. Tôi giật mình. Câu nói bị bỏ lửng ấy treo lơ lửng trong không khí, mang theo một hàm ý đen tối khiến lòng tôi thắt lại. Nó nên… nên cái gì? Nên chết thay cho đứa con vừa chào đời đã tắt thở của ông ta ư? Suy nghĩ ấy lóe lên khiến tay chân tôi bủn rủn. Tôi nhìn về phía chiếc nôi nhỏ đã được đem đi, nơi chỉ còn lại một khoảng trống lạnh lẽo trên nền đất.
Trưởng làng nhìn thẳng vào ông Quý, ánh mắt sắc lạnh. Ông nhìn thấu sự bất mãn, đau đớn và cả sự mê muội đang che mắt người đàn ông này. “Anh đừng quên, mẹ nó là bà đỡ duy nhất của làng này.” Lời nói như một lời răn đe, đặt ra một sự thực hiển nhiên về giá trị tồn tại của hai mẹ con tôi. Chúng tôi sống không chỉ vì lòng thương hại, mà còn vì một sự cần thiết. Nhưng sự cần thiết ấy nghe thật mỏng manh và đắng ngắt.
“Nhưng… Đây là đứa con thứ ba của tôi rồi mà!” Ông Quý bật khóc, tiếng khóc nức nở của một người đàn ông gục ngã. Ông ta ôm mặt, những ngón siết chặt vào da thịt. Nỗi đau mất con lần thứ ba, hay có lẽ là nỗi tuyệt vọng về một tương lai không có người nối dõi, đã khiến ông ta mất đi lý trí, tìm một đối tượng để trút giận. Và tôi, một đứa trẻ không cha, sống sót một cách kỳ lạ, đã trở thành cái đích hoàn hảo.
Trưởng làng im lặng một lúc, nhìn người đàn ông đang khóc như đứa trẻ. Rồi ông bước tới, đặt bàn tay lớn có nhiều vết chai lên vai ông Quý, vỗ nhẹ. Hơi ấm từ bàn tay ấy dường như truyền đi một chút an ủi. Giọng ông trở nên nhẹ nhàng hơn, nhưng vẫn đầy sức nặng: “Nói linh tinh. Đứa đầu của anh còn chưa ra đời mà.”
Lời nói ấy như một gáo nước lạnh. Nó không phải lời an ủi, mà là một lời nhắc nhở về sự thật phũ phàng. Những đứa trẻ của ông Quý chưa từng một lần cất tiếng khóc chào đời. Chúng chết từ trong bụng mẹ, hoặc vừa lọt lòng đã im lìm. Cái chết của đứa bé hôm nay chỉ là một lần lặp lại đầy bi thảm. Sự hiện diện của tôi, một bé bỏng vẫn đang thở, bỗng trở nên chói chang và khó hiểu, như một sự trêu ngươi với số phận của ông ta.
Sau đó, trưởng làng mới cúi xuống. Ánh mắt ông liếc nhìn tôi – một đứa trẻ đen mặt đất, áo quần lấm lem bụi đất. Trong ánh mắt ấy không có nhiều tình thương, mà là sự đánh giá lạnh lùng và một chút bất đắc dĩ. Ông thở dài, một hơi thở dài nặng nề hơn cả tiếng thở dài khi tuyên bố số phận cho đứa trẻ mới.
Cảnh tượng ấy trong tôi khắc sâu hơn bất cứ thứ gì. Không phải cái chết của một đứa trẻ tôi chưa từng thấy mặt, mà là cơn thịnh nộ đổ lên đầu tôi, là sự bảo vệ mang tính toán của trưởng làng, và là nỗi tuyệt vọng đứt từng khúc của ông Quý. Đám đông đã giải tán từ lúc nào?Người làng phất tay. Những ánh mắt hiểu rõ, hả hê, khinh khỉnh, hay thoáng xót xa mà họ dành cho đứa bé xấu số, giờ đây chẳng còn dính dáng gì đến tôi. Họ đi về, mang theo những câu chuyện bàn tán mới cho bữa tối. Chỉ còn lại tôi, trưởng làng, và ông Quý – ba con người với ba số phận chênh vênh, đứng trong khoảng sân vắng lặng chỉ còn nghe tiếng gió, những mái lá.
Trước đó, khi mọi người còn tụ tập, trưởng làng đã thở dài. Nét mặt ông già nua hiện lên vẻ mệt mỏi và quen thuộc với bi kịch. Ông phất tay, một cử chỉ dứt khoát và mệt mỏi. “Thôi, đứa bé này mệnh bạc. Sinh ra đã không còn hơi thở. Đem chôn đi.” Lời tuyên bố ngắn gọn, lạnh lùng, khép lại một sinh mệnh vừa mới mở mắt nhìn đời. Không có nghi lễ, không có tiếng khóc tiễn biệt của cha mẹ, chỉ có sự im lặng chấp nhận.
Trong mắt những người dân làng lúc ấy, tôi đã thấy nhiều thứ lóe lên. Sự hiểu rõ về một kết cục thường thấy ở một làng quê nghèo khó và đầy rẫy bệnh tật. Có người hả hê, có lẽ vì mối thù nào đó với gia đình ông Quý. Có người khinh khỉnh, cho rằng đó là quả báo hay sự yếu đuối. Cũng có kẻ thoáng hiện chút xót xa, nhưng nhanh chóng dập tắt, vì cuộc sống của họ còn quá nhiều nỗi đau. Tất cả những cảm xúc ấy chỉ là những gợn sóng nhỏ trên mặt hồ, chợt đến rồi chợt đi, không đủ sức làm thay đổi bất cứ điều gì. Rồi họ tản đi, để lại một không gian trống trải và cái chết lặng lẽ của một đứa trẻ.
Và chính trong khoảnh khắc đám đông tan biến ấy, ông Quý mới nhìn thấy tôi. Tôi lúc nãy nép sau lưng mẹ, rồi sau lưng những người lớn khác, bị che khuất hoàn toàn. Khi không còn gì ngăn cách, ánh mắt của ông ta chạm vào tôi. Sự đau khổ trong đó bỗng chốc bùng lên thành ngọn lửa căm hận. Nó khiến ông ta kích động, hai mắt đỏ ngầu lên như máu, và bước những bước đi nặng nề, thẳng về phía tôi như một con thiêu thân lao vào ngọn lửa của chính sự điên rồ.
Tôi vẫn còn đang đứng đó, chân tay bủn rủn, đầu óc trống rỗng như vừa bị ai hút hết linh hồn. Thì trưởng làng đã khẽ nghiêng người, môi ông ta gần như dính vào vành tai của cha tôi - ông Quý. Giọng nói trầm khàn, nhỏ đến mức tôi chỉ có thể đoán được qua cử động môi.
"Đêm nay… lặng lẽ đưa nó lên gác xép."
"Cẩn thận, đừng để bất kỳ ai nghe thấy tiếng động."
Tôi thấy rõ sự thay đổi trên khuôn mặt cha mình. Vẻ đau đớn, tiếc nuối ban nãy tan biến nhanh như khói gặp gió. Một ánh sáng lạ lùng bừng lên trong đôi mắt ông, thứ ánh sáng của sự phấn khích tột độ, của một món hời vừa được trao tay. Các cơ mặt ông co giật, kéo méo miệng ông thành một nụ cười gượng gạo đến rùng mình. Ông không còn là người cha tôi từng biết nữa, mà giống một con quỷ đói vừa được chỉ cho miếng mồi béo bở.
Ông Quý cung kính tiễn trưởng làng ra đến cổng, dáng điệu khúm núm. Khi quay lại, ánh mắt ông lướt qua người tôi đến đường. Ông không nói gì, chỉ trừng mắt lên một cái. Cái nhìn lạnh băng và đầy cảnh cáo khiến tim tôi thắt lại. Rồi ông quay lưng, bước vào nhà với những bước chân nhẹ nhõm khác thường. Cánh cửa gỗ khép lại im lìm sau lưng ông.
Chỉ một lát sau, mẹ tôi từ trong bếp bước ra. Áo bà còn vương mùi khói bếp và các loại thảo dược. Thấy tôi ngồi lết trên đất, mẹ hốt hoảng chạy vội tới, đôi tay gầy guộc nhưng ấm áp vòng quanh người tôi.
"Con sao lại ra đây?"