Từng chữ như những mũi kim châm vào mắt. Nhầm lẫn? Làm sao có thể! Tôi hít một hơi thật sâu, mùi đất ẩm tràn vào phổi, rồi gõ phím trả lời một cách quyết đoán: "Không thể nào, thầy ạ. Ông nội em mới qua đời được năm năm. Năm năm không phải là khoảng thời gian đủ để ký ức phai mờ về một ngôi mộ. Và cha em, người trực tiếp lo liệu hậu sự, cũng một mực khẳng định đây chính xác là nơi an táng ông."
Ở đầu dây bên kia, thầy Lưu nhíu chặt đôi lông mày rậm. Thầy phóng to tấm ảnh trên màn hình máy tính, ánh mắt đảo qua từng chi tiết: thế đất, dáng cây, hướng đắp mộ. Mọi dấu hiệu đều chỉ về một ngôi mộ âm phần. Có lẽ nào kiến thức mấy chục năm của mình lại sai? Một thoáng nghi ngờ bản thân thoáng qua, nhưng rồi bị sự tò mò và trách nhiệm lấn át.
Một lúc sau, tin nhắn mới lại hiện lên trên điện thoại tôi, với một đề nghị khiến tôi choáng váng: "Nếu có thể... em thử đề nghị với gia đình... đào lên để kiể."
Vừa gửi đi, thầy Lưu đã tự lắc đầu. Đề nghị này thật vô lý và báng bổ, ai lại đi khuyên người ta đào mộ tổ tiên lên bao giờ? Thầy định rút lại lời, nhưng mọi chuyện đã vượt quá tầm kiểm soát.
Ngay lập tức, tôi đã hành động. Mà không hề do dự. Nỗ lực khát khao tìm ra sự thật đã lấn át mọi quy tắc thông thường. Tôi giơ điện thoại lên, chụp thẳng một bức ảnh cận cảnh những di hài vừa được cha tôi làm sạch một phần, rồi gửi. Ánh đèn flash lóe lên trong hoàng hôn, làm những mảnh xương càng thêm trắng một cách ghê rợn. "Thầy ơi, xin thầy hãy nhìn cho kỹ giúp em!"
Lời nhắn đi kèm đầy vẻ tuyệt vọng và thúc giục.
Khi bức ảnh hiện lên màn hình, thầy Lưu đã hoàn toàn sững sờ. Một cơn choáng váng ập đến. Thầy đưa tay lên ôm trán, những ngón tay siết chặt vào da thịt, cố gắng để đầu óc tỉnh táo trước hình ảnh không thể nào giải thích nổi ấy.
Điện thoại rung lên không ngừng, màn hình sáng lên cái tên “Thầy Triệu Minh”. Tôi hít một hơi thật sâu, ngón tay trượt qua nút nghe, và ngay lập tức, giọng nói hốt hoảng của thầy xé toang không khí yên tĩnh của buổi chiều tà nơi nghĩa trang. “Trời ạ, Triệu Minh! Tôi bảo bàn bạc với gia đình, sao em dám đào thật? Đừng nói là tôi xúi bậy nhé!”
Giọng thầy cao vút, đầy hoảng loạn, như thể sắp chạm đến ngưỡng cửa của một thảm họa nào đó. Tôi cảm thấy tim mình thắt lại. Thầy tôi, một người thầy địa lý kính trọng, giờ đây lại tưởng tôi làm liều. Có lẽ, trong mắt thầy, tôi đã trở thành một kẻ nóng vội, thiếu suy nghĩ, sẵn sàng xáo trộn sự yên nghỉ của tổ tiên mà không cần đến sự đồng thuận của cả dòng họ. Sự thất vọng và lo sợ trong giọng thầy khiến lòng tôi se sắt.
Tôi vội vàng trấn an thầy, giọng nói có phần run rẩy vì căng thẳng: “Thầy đừng lo, đây là tục cải táng lần hai của người Quảng Tây chúng em. Không phải đào bậy đâu ạ.” Tôi cố gắng nói thật chậm rãi, rõ ràng, hy vọng có thể xua tan sự hiểu lầm đang bủa vây. Khoảng lặng ngắn ngủi ở đầu dây bên kia như kéo dài vô tận. Rồi tôi nghe thấy một tiếng thở phào nhẹ nhõm, nặng trĩu, như một cục đá lớn vừa được lăn khỏi ngực.
“À… ra vậy.” Giọng thầy trầm xuống, nhẹ nhàng hơn, nhưng vẫn còn đầy vẻ nghi hoặc. “Cho thầy xem kỹ lại.” Tưởng như thầy đang cúi sát vào màn hình điện thoại, hơi thở của thầy như có thể xuyên qua sóng điện thoại. “Xương cốt này… là nữ. Tuổi chừng bốn mươi lúc mất.”
Một luồng khí lạnh bắt đầu chạy dọc sống lưng tôi. Thầy tôi tiếp tục, và mỗi chữ thầy nói ra như một nhát búa đập thẳng vào màng nhĩ tôi: “Nhưng điều quan trọng hơn, người này… đã chết cách đây hơn hai mươi năm rồi.”
“Hơn hai mươi năm?” Tôi lặp lại như một cái máy, tay phải cầm điện thoại run lên bần bật. Những ngón tay tôi như mất hết sức lực, không thể giữ chặt được thiết bị nhỏ bé ấy nữa. Tôi nhìn cha tôi – người đang đứng cạnh bên, khuôn mặt giãn ra vì chờ đợi. Tôi đưa chiếc điện thoại cho ông, cử chỉ chậm chạp và nặng nề như đang trao một vật chứa đầy tai ương. Cha tôi đón lấy. Ánh mắt ông dán chặt vào dòng tin nhắn, đọc đi đọc lại.
Sắc mặt cha tôi biến chuyển nhanh chóng, từ hy vọng sang ngỡ ngàng, rồi dần dần phủ đầy một màu tái nhợt khó tin. Đôi môi ông mấp máy và cuối cùng, hai từ được thốt ra như một lời phủ định tuyệt đối cho mọi logic: “Không thể nào!”
Tôi hiểu sự phản kháng trong lòng ông. Bởi vì toàn bộ sự việc, xét trên mọi phương diện, vốn dĩ là điều không tưởng. Hình ảnh năm năm trước ùa về trong tôi, rõ ràng như một thước phim được chiếu lại: Ông nội tôi, sau những ngày tháng vật lộn với bệnh tật trong bệnh viện, đã ra đi trong sự tiếc thương của cả gia đình. Chíôi, với tư cách là trưởng nam, đã lo liệu mọi thủ tục cuối cùng một cách cẩn trọng và trang nghiêm. Tôi nhớ như in cảnh tượng hạ huyệt, khi chiếc quan tài được từ từ hạ xuống lòng đất. Ánh mắt của bao nhiêu người thân, họ hàng, làng xóm đều dõi theo, chứng kiến khoảnh khắc ông nội tôi trở về với đất mẹ. Làm sao có thể xảy ra chuyện chôn nhầm được? Huống chi, người nằm dưới đó lại là một người phụ nữ xa lạ, đã chết từ hơn hai thập kỷ trước? Sự vô lý của nó khiến đầu óc tôi choáng váng.
Cha con tôi không thể kìm được, bắt đầu thì thầm trao đổi với nhau, những câu hỏi chất chồng, những giả thuyết hoang đường được đưa ra rồi lại bị bác bỏ. Giọng nói lo lắng của chúng tôi, dù nhỏ, vẫn thu hút sự chú ý của những người họ hàng đang đứng xung quanh. Họ bắt đầu tiến lại gần, những đôi mắt đầy tò mò và lo lắng nhìn chằm chằm vào chúng tôi, những câu hỏi dồn dập vang lên: “Có chuyện gì vậy?” “Sao mặắng bệch thế?” “Xương cốt thế nào?”
Trước ánh mắt dò xét của mọi người, tôi đành phải thuật lại toàn bộ sự tình, từ việc nhờ thầy xem ngày, đến quyết định cải táng, và cuối cùng là kết luận chấn động từ thầy Triệu Minh. Không khí xung quanh đặc quánh lại. Mùi đất ẩm ướt, mùi hương nhang khói và cả mùi mồ hôi lạnh toát ra từ người tôi hòa lẫn vào nhau, tạo thành một thứ gì đó ngột ngạt.
Cô lớn của tôi – người luôn tự tin và quyết đoán – nghe xong, liền nhìn tôi bằng ánh mắt nửa như thương hại, nửa như giận dữ. Bà nhíu mày, khóe miệng nhếch lên một nụ cười chua chát đầy ngờ vực. “Thằng nhóc này,” giọng cô đanh lại, “chắc học hành không ra gì, đầu óc mụ mị, mới để mấy ông thầy bà cố dạy cho mấy điều hồ đồ như vậy.” Cô dừng lại, hất hàm về phía ngôi mộ vừa được mở, giọng nói vang lên đầy khẳng định, không cho phép bất kỳ sự nghi ngờ nào: “Chuyện này, cô dám bảo đảm bằng cả danh dự của mình. Người nằm dưới đây chính là ông nội của con, không thể nào sai được!”
Lời nói của cô lớn như châm ngòi cho sự đồng tình. Cô Hai tôi, người đứng ngay bên cạnh, vội vàng chen vào, gật đầu lia lịa. Ánh mắt bà hướng về cha tôi, như tìm kiếm sự xác nhận từ ký ức của người anh cả. “Đúng thế! Chị nói không sai.” Giọng cô Hai run run, như thể đang sống lại khoảnh khắc đau thương năm xưa. “Hồi ấy, lúc hạ huyệt, cô khóc nhiều đến nỗi mắt mờ đi, nhưng cô vẫn nhìn rất rõ, rất rõ từng động tác. Chịả của con, cùng mọi người, đã đặt cha chúng ta xuống nơi này. Làm sao có chuyện hoang đường như vậy được?”
Mọi người đều gật đầu, những cái gật đầu đồng thanh như một lời khẳng định chắc nịch. Ánh mắt họ nhìn tôi đầy xót xa, như thể tôi vừa nói ra một điều ngớ ngẩn nhất trên đời.
“Chính mắt chúng tôi năm đó,” một người cô họ lên tiếng, giọng đầy thành khẩn, “đã thấy khiêng quan tài ông cụ xuống huyệt, lấp đất cẩn thận từng lớp. Làm sao có chuyện nhầm mộ được?”
Một người chú khác gật đầu lia lịa: “Tôi cũng ở đó, suốt cả quá trình. Không sai một ly được.”
Những lời nói đó đâm vào tai tôi như những mũi kim nhọn. Một cảm giác lạnh lẽo bắt đầu len lỏi từ sống lưng. Phải chăng thầy Lưu đã dựng nên một trò đùa ác ý? Nhưng ngay lập tức, tôi gạt bỏ ý nghĩ ấy. Thầy ấy, một người thầy nghiêm túc, cổ quái nhưng chân thành, có ích lợi gì khi bịa ra chuyện động trời như vậy để lừa một đứa học trò cũ? Không, thầy không có động cơ nào cả. Vậy thì… chỉ còn một lời giải thích hợp lý duy nhất. Chính thầy đã nhầm. Thầy Lưu, xét cho cùng, chỉ là một giảng viên khoa Địa lý, giảng về phong tục nhân văn, chứ đâu phải một thầy địa lý tầm long tróc mạch chuyên nghiệp. Những kiến thức phong thủy thầy thỉnh thoảng đem ra giảng giải trong giờ học, nghe huyền bí và uyên thâm là thế, cũng chỉ là thứ để chúng tôi, lũ sinh viên hiếu kỳ, trầm trồ và tôn thầy lên làm “thầy phong thủy” cho vui. Sự thực hay hư, đúng hay sai, giờ đây tôi biết dựa vào đâu để kiểm chứng?
Tôi im lặng, không tranh cãi thêm, chỉ cùng mẹ lặng lẽ lùi về phía sau, nhường chỗ cho nghi thức quan trọng sắp diễn ra. Mùi đất ẩm ướt, nặng mùi khoáng chất và rêu mốc xộc thẳng vào mũi. Tiếng gió ững ngọư một khúc ai điếu. Theo tục lệ, tôi và mẹ, những người có tuổi xung khắc với ông nội, phải tránh mặt trong khoảnh khắc thiêng liêng và hệ trọng này: khoảnh khắc nhặt xương cốt.