"Con thấy chưa? Hứa Thấm! Đây là món nợ từ cha con để lại, trắng mực đen trên giấy! Con không thể chối cãi!"
Ngón tay thô ráp của bà chỉ thẳng vào tờ giấy, như thể đó là một tấm lệnh bài có quyền sinh sát.
"Anh họ con đã rất độ lượng, chỉ đòi ba mươi vạn, coi như xóa nợ ba mươi vạn còn lại! Con còn không biết điều, còn dám đòi hỏi cái gì nữa?"
Bên cạnh bà, Vương Diễm, người mợ khéo ăn nói, cũng không bỏ lỡ cơ hội. Bà ta bước lên một bước, giọng nói nhẹ nhàng nhưng đầy mũi dao.
"Đúng vậy, chuyện đời có nợ có trả. Của cha để lại, dù là nhà cửa hay món nợ, thì người làm con cũng phải gánh vác cả thôi."
Câu nói của bà như một lớp băng mỏng phủ lên sự tham lam đang lộ rõ, khiến nó trông có vẻ hợp tình hợp lý hơn. Ánh mắt bà liếc nhìn tôi, nửa như thương cảm, nửa như đắc ý.
Tôi cầm tờ giấy nợ trên tay, ngón tay chạm vào những đường gấp đã cũ mòn. Mùi mực tàu lẫn mùi ẩm mốc của giấy xộc vào mũi, một thứ mùi chua nhẹ của thời gian và sự cất giữ không cẩn thận. Tiếng xì xào bàn tán đến tai như một đà, nhưng tất cả dường như bị chặn lại bởi một bức tường kính dày. Tôi chỉ nghe thấy tiếng tim mình đập thình thịch, chậm rãi và rõ ràng, trong cái không khí ngột ngạt đầy ánh mắt kết tội ấy.
Họ đã nói xong chưa? Cái điệu bộ của một người vừa đau khổ vừa phẫn nộ vì bị phụ bạc ấy. Lưu Quốc Cường thở dài, vỗ vai vợ. Người đàn bà ấy liền khóc than, giọng lên bổng xuống trầm, kể lể về đám cưới vợ, về căn nhà chật hẹp, về tấm lòng thương xót đã cho vay tiền mà giờ đây chỉ nhận lại sự vô ơn. Một vở kịch được dàn dựng quá hoàn hảo, đến từng cái liếc mắt, từng cái thở dài. Họ tin chắc rằng tôi, một đứa con gái vừa mất cha, tinh thần đang rệu rã, sẽ hoảng loạn mà tin theo, sẽ vội vã gật đầu nhận món nợ không đâu này.
Trong lòng tôi bỗng dưng trống rỗng một cách kỳ lạ, rồi từ cái trống rỗng ấy, một sự tỉnh táo lạnh lùng trào lên. Nỗi đau mất bố vẫn còn đó, nhức nhối như một vết thương chưa kịp kéo da non, nhưng chính nỗi đau ấy lại khiến tôi nhìn rõ hơn bao giờ hết. Tôi nhớ những buổi tối bố ngồi bên bàn, cặm cụi ghi chép từng khoản chi tiêu nhỏ nhất vào cuốn sổ da đã cũ. Ông bảo: “Tiền bạc là thứ phải tính toán cho rõ ràng, kẻo sau này mình khổ, người ta cũng khổ.” Một người như thế, sao có thể im lặng vay một số tiền lớn bằng cả căn nhà, rồi mang bí mật ấy xuống mồ?
Tôi ngẩng mặt lên, nhìn thẳng vào đôi mắt đang ánh lên vẻ đắc ý khó giấu của Lưu Quốc Cường. Giọng tôi phát ra bình thản đến chính tôi cũng ngỡ ngàng: “Cậu khẳng định đây chính là giấy vay nợ do bố cháu tự tay viết và ký tên ư?”
Hắn ta như bị chạm vào tự ái, giọng đanh lại, cầm tờ giấy vẫy vẫy trước mặt mọi người: “Hỏi thừa! Giấy trắng mực đen, chữ ký đích danh của bố mày ngay đây, còn có thể giả được sao?” Cái cách hắn dùng từ “bố mày” nghe thật chói tai, như một sự xúc phạm cố ý dành cho người đã khuất và cả tôi. Nhưng chính điều đó lại càng thêm khẳng định nghi ngờ của tôi. Kẻ thực sự nắm giữ chứng cứ thuyết phục thường không cần phải dùng đến những lời lẽ thô bỉ để gia tăng uy lực.
Mùi mốc của giấy cũ và mùi mực khô quen thuộc ủ mưu kéo chịu mở lòng. Tôi biết mình đã tìm đúng chỗ. Trước ánh mắt của mẹ và vẻ mặt đang dần tái đi của Lưu Quốc Cường đứng ngoài cửa, tôi lục tìm trong đống giấy tờ được sắp xếp gọn gàng đến mức phát ngạc nhiên. Bố tôi vốn là người cẩn trọng. Mọi khoản chi tiêu lớn nhỏ, ông đều ghi chép rõ ràng trong một cuốn sổ da cũ kỹ. Trái tim tôi thắt lại khi lòng ngón tay chạm vào bìa sổ. Cảm giác thô ráp và lạnh lẽo ấy sao quá đỗi thân thuộc. Nó gợi nhớ về những buổi chiều bố ngồi đây, cặm cụi ghi chép dưới ánh đèn vàng hiu hắt.
“Mày… mày lục lọi cái gì trong đó?” Giọng Lưu Quốc Cường vang lên, mang theo một nốt run rất nhỏ mà tôi không bỏ sót. Sự hằn học ban nãy đã vơi đi đáng kể, thay vào đó là một nỗi lo lắng mơ hồ. Ông ta biết. Ông ta biết rõ thứ tôi đang tìm là gì.
Tôi không đáp. Những trang giấy vàng nhẹ lật qua dưới đầu ngón tay, mang theo thanh âm xào xạc khô khốc, như tiếng thì thầm của quá khứ. Mùi giấy cũ nồng nặc hơn, hòa lẫn với mùi gỗ long não từ tủ sách, tạo thành một thứ hương vị đặc trưng của sự lưu giữ và lãng quên. Tôi lật từng trang, từng trang, mắt dõi theo nét chữ nghiêng nghiêng, cứng cáp của bố. Mỗi con số, mỗi dòng ghi chú đều thấm đẫm sự tỉ mỉ của ông. Tim tôi đập thình thịch, không phải vì lo sợ, mà vì một sự phấn khích lạnh lùng. Tôi đang đi trên con đường mà bố đã đi, lần theo dấu vết ông để lại, để đối mặt với một sự thật mà có lẽ chính ông cũng không ngờ tới sẽ bị lật tẩy theo cách này.
Rồi tôi tìm thấy nó. Trang giấy cuối cùng được ghi chép cách đây đúng một năm. Không có một dòng nào nhắc đến khoản vay năm mươi vạn. Ngược lại, ở một trang trước đó, có một ghi chú nhỏ: “Cho Lưu Quốc Cường mượn tạm 5 triệu, hẹn tháng sau trả”. Con số 5 triệu được khoanh tròn, và bên cạnh là một dấu tick đỏ nhỏ, kèm ngày tháng – đó là ngày ông ta đã trả. Một cảm giác lạnh lẽo nhưng cũng đầy quyết đoán lan tỏa trong ngực tôi. Tất cả chỉ là một vở kịch. Một vở kịch được dựng lên vụng về trên nỗi đau mất mát của gia đình tôi.
Tôi nhấc cuốn sổ lên, xoay người lại, bước ra khỏi thư phòng. Ánh sáng trắng đục từ đèn tuýp trong phòng khách chiếu thẳng vào mặt, làm tôi nheo mắt lại một chút. Tôi nhìn thẳng vào đôi mắt đảo lia lịa của Lưu Quốc Cường, giọng nói của tôi bình thản, phẳng lặng như mặt nước hồ thu, nhưng mỗi từ, mỗi chữ đều nặng trịch.
“Trong sổ sách ghi chép cẩn thận của bố tôi, không hề có khoản vay năm mươi vạn nào của cậu.” Tôi giơ cuốn sổ da lên, để mọi người có thể nhìn thấy nó. “Chỉ có một khoản năm triệu và đã được cậu trả đầy đủ từ một năm trước. Cậu còn muốn xem không?”
Khuôn mặt Lưu Quốc Cường biến sắc. Máu như rút hết khỏi gương mặt ông ta, để lại một màu xám ngoét. Ông ta lùi một bước, hai bàn tay nắm chặt, móng tay cắm sâu vào lòng bàn tay. Hơi thở của ông ta trở nên gấp gáp, nghe rõ mồn một sự khô cằn đến ngột ngạt lúc này. Sự giả dối bị lột trần một cách phũ phàng, không một chỗ để che giấu. Ánh mắt ông ta không dám nhìn thẳng vào ai, lại càng không dám chạm vào cuốn sổ trong tay tôi – thứ bằng chứng im lặng nhưng sắc bén hơn cả ngàn lời.
“Đồ giả… Đồ giả cả!” Ông ta gào lên, nhưng giọng nói đã mất hết uy lực, chỉ còn lại sự yếu ớt và hoảng loạn. “Mày… mày tự viết ra rồi vu khống cho tao!”
“Chúng ta có thể mang cuốn sổ này cùng tờ giấy vay nợ có chữ ký của cậu đến đồn công an để giám định.” Tôi nói từ tốn nhưng không chút khoan nhượng. “Xem thử, chữ ký trên giấy vay nợ có thật là của bố tôi hay không? Và xem thử, bút tích trong cuốn sổ này có phải là của ông ấy hay không. Cậu có dám đi không?”
Câu hỏi cuối cùng như một nhát dao đâm thẳng vào chỗ yếu nhất. Lưu Quốc Cường hoàn toàn sụp đổ. Ông ta không còn gì để nói. Sự hống hách, dọa dẫm ban đầu tan biến như bọt nước, để lộ ra một con người nhỏ nhen, đáng thương và đáng giận. Ông ta cứng họng, đứng như trời trồng giữa phòng khách, trong khi ánh mắt của mẹ tôi và những người hàng xóm sang xem, từ ngỡ ngàng, nghi hoặc, dần chuyển thành sự khinh miệt và phẫn nộ. Tiếng xì xào bắt đầu vang lên, nhỏ thôi, nhưng đủ để nhấn chìm sự xấu hổ.
Tôi đứng trước cửa, trên tay nắm chặt cuốn sổ bìa cứng màu nâu đã cũ. Gió từ hành lang thổi ẩm mốc của tòa nhà cũ và thoảng chút hương nhang khói còn vương vấn. Ánh mắt của họ hàng hai bên như những mũi kim châm vào da thịt tôi, nóng rát và đầy xoi mói. Tôi cảm nhận rõ sự chế giễu đang dâng lên trong không khí, dày đặc đến mức gần như sờ thấy được.
Lưu Vỹ bước ra, nụ cười trên môi như lưỡi liềm. Giọng nói chế nhạo vang lên, xé toạc màn im lặng giả tạo. “Sao? Muốn tìm một cuốn sổ ghi nợ để từ từ trả à?” Tôi nghe thấy cả tiếng khẽ cười của ai đó phía sau. Trong lòng tôi bỗng dâng lên một sự bình thản kỳ lạ, như mặt hồ phẳng lặng sau cơn giông. Họ không biết rằng thứ tôi cầm trên tay không phải vũ khí mà là một phiên tòa.
Tôi mở cuốn sổ ra. Những trang giấy đã ngả màu vàng ố, thoang thoảng mùi mực và mùi giấy cũ kỹ quen thuộc. Nét chữ của bố hiện ra, từng nét một, ngay ngắn, cứng cáp và tỉ mỉ, giống hệt con người ông. Đó là nhật ký chi tiêu của cả một đời người, bắt đầu từ ngày tôi chào đời. Mỗi con số, mỗi dòng ghi chép đều thấm đẫm mồ hôi và sự tính toán khắc khổ của ông. Tôi lật từng trang, cảm giác giấy ráp dưới đầu ngón tay như đang chạm vào những tháng ngày đã qua.
Khi ngón tay tôi dừng lại ở một dòng chữ cụ thể, tim tôi thắt lại. Dòng chữ ấy nằm ở trang của ba năm trước, ngày tháng vẫn còn rõ ràng. Tôi nhìn lên. Ánh mắt tôi lướt qua khuôn mặt đang đầy vẻ đắc ý của Lưu Quốc Cường, rồi dừng lại. Không khí như đặc quánh lại.
Tôi cất giọng, chậm rãi, rõ ràng từng chữ, như đang đọc một bản án: “Ngày 3 tháng 5 năm 2017, con trai của Quốc Cường là Lưu Vỹ đánh nhau, bồi thường tiền thuốc men, tiền bồi bổ cho người ta, đang cần tiền gấp, vay tôi số tiền mặt 500.000 tệ. Hẹn trong vòng một năm sẽ trả lại, không tính lãi.”
Âm thanh của tôi vừa dứt, mọi tiếng động nhỏ trong hành lang dường như biến mất. Chỉ còn tiếng thở dốc của ai đó và tiếng tích tắc của chiếc đồng hồ treo tường ở cuối hội trường. Tôi thấy rõ sắc mặt Lưu Quốc Cường từ đỏ hồng chuyển sang tái nhợt trong nháy mắt, như có ai đó giật phắt lớp mặt nạ xuống. Đôi mắt ông ta trợn trừng, nhìn vào cuốn sổ trên tay tôi, rồi lại nhìn tôi, trong đó tràn ngập sự hoảng hốt và không thể tin nổi. Cái im lặng lúc này không còn là sự chờ đợi, mà là một sự sụp đổ đang diễn ra lặng lẽ.
Mùi mồ hôi lạnh từ người hắn bốc lên, hòa lẫn với mùi bụi bặm của hành lang cũ kỹ, xông thẳng vào mũi tôi. Tôi cầm cuốn sổ gáy đen cũ kỹ trên tay, cảm nhận rõ từng đường gân tay mình đang căng cứng. Lưu Quốc Cường đứng đó, khuôn mặt từ đỏ gay chuyển sang tái nhợt chỉ trong nháy mắt, như một con cá bị vứt lên bờ, mồm há hốc nhưng không thể thở nổi.
Tôi biết tôi đã đánh trúng yết hầu của hắn.
"Cháu… cháu đừng hù dọa người!"
Giọng Lưu Quốc Cường vỡ ra, lộ rõ sự hoảng loạn bên trong lớp vỏ hung hãn. "Một cuốn sổ cũ mèm, ai biết là thật hay giả!"