Bà cầm ngọn nến hơi run rẩy tiến lại gần. Ánh sáng vàng ọng lắc lư, in bóng bà lên vách đất loang lổ. Bàn tay nhăn nheo, khô quắt của bà run run vén tấm chăn cũ nát lên. Rồi một tiếng nấc nghẹn ngào bật ra từ cổ họng bà, tiếp theo là những giọt nước mắt lăn dài trên đôi má hóp. “Mọc rồi… thật sự mọc rồi… cháu đích tôn của bà đây rồi!” Giọng bà như vỡ òa đè nén. Điều kỳ diệu ấy, thứ mà cả nhà gọi là “của quý”, đã thực sự nhú lên từ thân thể non nớt của đứa trẻ, như một mầm cây quý hiếm mọc lên giữa mảnh đất cằn cỗi tưởng chừng đã tuyệt tự.
Bố tôi, người đàn ông cả đời cúi đầu trước ruộng đồng và sự nghèo khó, bỗng quỳ sụp xuống nền đất lạnh. Ông khóc. Những tiếng nức nở thô ráp vang lên trong căn phòng tối. “Vương gia ta… cuối cùng cũng có người nối dõi rồi!” Niềm vui của ông sao mà đắng ngắt. Tôi tự hỏi, liệu niềm hân hoan ấy có thực sự xuất phát từ tình phụ tử, hay chỉ là sự giải thoát cho gánh nặng “bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại” đã đè nặng lên ông suốt bao năm? Phải chăng ông chỉ vui vì mấy gian nhà tranh dột nát và mảnh ruộng bạc màu sau này sẽ có một cái tên chính thức để truyền lại?
Ánh mắt tôi vô thức lướt qua góc sân tối phía sau nhà, nơi thân thể chị gái tôi vẫn nằm đó, lạnh ngắt và cô độc. Chẳng ai có thì giờ lo cho chị lúc này. Rồi tôi nhìn thấy trên mí mắt khép hờ của chị một con ruồi xanh nhỏ đang đậu. Nó chà hai cẳng trước như đang hưởng thụ bữa tiệc cuối cùng. Bỗng nhiên, nó bay vụt đi, mất hút trong bóng tối. Và như bị sự chuyển động nhỏ bé đó kích thích, đôi môi tím tái của chị gái tôi khẽ giật một cái.
Trời vừa hừng sáng, sương mai còn chưa kịp tan, bà nội tôi đã vội vàng quấn chặi trong tấm khăn mới nhất nhà. Bà bế nó, bước những bước chân nhanh nhẹn khác thường ra khỏi cổng. Tôi biết bà sẽ đi đâu. Những ngôi nhà có tiếng trong thôn, những gia đình từng dè bỉu nhà tôi “chỉ toàn gái mái”, sẽ lần lượt đón nhận sự khoe khoang đầy chiến thắng của bà. Tôi như nghe thấy trước giọng nói the thé đầy khoái trá của bà: “Các bà các chị đến xem đi! Cháu trai nhà tôi nặng những chín cân, mặt mũi đầy đặn phúc hậu, rõ ràng là tướng làm quan phát tài!” Gió sớm lùa qua, mang theo hơi lạnh từ góc sân phía sau. Tôi thầm nghĩ, không biết chị gái tôi có nghe thấy những lời đó không.
Gió thổi tắt ngọn nến cuối cùng, kéo theo một mùi sáp cháy khét lẹt, tanh tanh như máu khô. Căn phòng chìm vào bóng tối lạnh lẽo, chỉ còn tiếng thở dốc yếu ớt của đứa bé từ chiếc nôi. Lão đạo sĩ quay mặt về phía bố tôi, đôi mắt già nua như hai hố sâu tối om, ánh nhìn sắc lẹm như dao cứa vào da thịt.
"Trong nhà này, bảy ngày qua, có hồn oan chưa siêu thoát."
Câu nói không phải là hỏi mà là khẳng định. Tôi đứng nép sau cánh cửa, lòng bàn tay đầy mồ hôi lạnh. Tôi nhìn thấy bố tôi toàn thân run lên, khuôn mặt tái nhợt dưới ánh sáng le lói từ cửa sổ. Ông ta cúi gằm mặt, giọng nói nghẹn lại thành tiếng thì thầm khó nghe, như bị ai bóp cổ. "Vợ tôi… cô ấy… đã nhảy xuống giếng sau vườn."
Khoảnh khắc ấy, ký ức ùa về như một trận lũ. Bảy ngày trước, cái đêm mưa phùn lất phất, mùi đất ẩm nồng nặc. Mẹ tôi, người đàn bà gầy gò sau bốn lần sinh nở, đã lặng lẽ bước ra khỏi căn buồng chật hẹp. Tôi nằm giả vờ ngủ, nghe thấy tiếng bước chân chậm rãi, nặng nề ấy đi qua hiên nhà, rồi một tiếng "ùm" trầm đục, tịch mịch đến rợn người. Trái tim tôi thắt lại, nhưng toàn thân tê cứng, không dám kêu lên một tiếng. Tôi biết tại sao mẹ làm thế. Ánh mắt hằn học của bà nội, những lời chì chiết "đồ đẻ gái", bữa cơm tất niên năm ngoái khi mẹ và bốn chị em tôi phải ngồi ăn dưới bếp, trong khi những người đàn ông và các bà vợ có con trai ngồi chễm chệ trên nhà trên. Nỗi tủi nhục ấy, mẹ tôi nuốt vào bụng cả mười mấy năm trời, cho đến khi đứa con thứ năm - một đứa con trai - chào đời, tưởng đã kết thúc. Nhưng không, bà nội vẫn không buông tha, vẫn so sánh, vẫn chê bai mẹ tôi "vụng về", "không biết chằng". Cái chết của mẹ lạnh lùng và cô độc như chính cuộc đời bà.
Lão đạo sĩ thở dài một tiếng, âm thanh khàn đục vang lên trong căn phòng tối. "Oan hồn chưa đi, lại còn là oan hồn cốt nhục. Đứa bé này… khó giữ."
Bà nội tôi lúc này mới như sực tỉnh, bà ta lao đến ôm chặt lấy chiếc nôi, giọng the thé đầy hoảng loạn. "Không được! Đây là chất của nhà tôi! Ông phải cứu nó! Tôi cúng bái, tôi làm lễ, tốn bao nhiêu tiền cũng được!"
Bà ta quên mất rằng chỉ vài ngày trước, cũng tại căn phòng này, bà đã hãnh diện vạch tã lót đứa bé ra khoe với mấy bà hàng xóm. "Ôi chao, cháu trai của tôi lại tè rồi, tè xa thật đấy!"
Bà cười nắc nẻ, nước da nhăn nheo căng ra vì đắc ý. "Cháu trai bảo bối của bà, đúng là số mệnh tốt!"
Lúc ấy, tôi đứng rửa rau ngoài giếng, nơi mẹ tôi đã gieo mình xuống, nghe thấy từng lời ấy mà lòng quặn đau. Cái giếng ấy giờ đã bịt lại bằng một tấm ván, nhưng mỗi lần đi qua, tôi vẫn như ngửi thấy mùi nước đọng lẫn mùi buồn tủi của mẹ.
Bố tôi quỳ sụp xuống, đầu đập nhẹ xuống nền đất. "Xin ngưỡu mạng con tôi. Tôi… tôi biết tôi có lỗi."
Giọng ông ta nghẹn ngào, nhưng tôi không biết đó có phải là nước mắt ăn năn thực sự hay không, hay chỉ là sự sợ hãi trước viễn cảnh mất đi đứa con trai độc nhất. Cả đời ông ta chỉ biết cúi đầu trước bà nội, trước áp lực "bất hiếu hữu tam, vô hậu vi đại". Ôặng khi mẹ tôi khóc, ôặt đi khi vợ mình bị mẹ mình mắng chửi. Cái chết của mẹ tôi, ông ta cũng chỉ thở dài, nói một câu "Số phận cô ấy khổ thế", rồi lại vội vã lo tang lễ cho qua chuyện.
Lão đạo sĩ lắc đầu, tay vuốt chòm râu bạc. "Oan gia nghiệp chướng, đâu dễ dàng hóa giải. Người chết không nhắm mắt, người sống sao được yên? Đứa bé này thoi thóp, là bởi hơi thở oan hồn vẫn quẩn quanh nó, không nỡ rời đi, cũng không buông tha."
Ông ta dừng một lát, ánh mắt như xuyên thấu bức tường, nhìn về phía khu vườn sau. "Hãy thành thật khai báo chuyện lúc sinh thời, những uất ức bà ta phải chịu."
Căn phòng im phăng phắc, chỉ còn tiếng gió rít, mang theo hơi lạnh thấu xương. Tiếng thở của đứa bé trong nôi càng lúc càng yếu, ngắt quãng, như sợi chỉ mong manh sắp đứt.
Tôi đứng đó, hai chân như dính chặt vào nền đất lạnh giá. Hai tấm chiếu rách nát ấy, bên trong phình lên những hình hài gì đó không còn là hình hài nữa. Lão đạo sĩ già khom người, cây kiếm gỗ bằng đào mộc của ông ta khẽ khàng vén lên mép áo dính đầy thứ chất lỏng màu nâu sẫm trên người mẹ tôi. Mùi tanh nồng đặc quánh, thứ mùi của sắt và của đất ẩm, xông thẳng lên mũi tôi.
Ông ta nhíu mày, những nếp nhăn trên trán hằn sâu như những con rãnh. "Người tự kết liễu mình," giọng ông ta khàn khàn, lạnh lùng, "làm gì có sát khí nặng nề đến thế này."
Một tiếng cười khẽ, khinh bỉ, thoát ra từ kẽ răng của lão. Tôi biết ông ta cảm thấy bị lừa dối. Trong lòng tôi chợt thấy trống rỗng, chỉ còn lại một sự chờ đợi mơ hồ về điều gì đó khủng khiếp sắp được phơi bày.
Đầu mũi kiếm gỗ chỉ vào vùng cổ của mẹ tôi. "Vết hằn này," lão đạo sĩ nói, từng chữ rõ ràng, nặng trịch, "có nhiều đường chồng chéo. Rõ ràng là bị siết, chứ đâu phải dây thừng."
Lời nói của ông ta như một nhát dao bén, cắt đứt tất cả những gì tôi từng được nghe. Tôi thấy hơi thở của mình tắc nghẹn lại. Mẹ tôi… mẹ tôi vốn được nói là vì sức cùng lực kiệt sau lần vượt cạn, vì sinh ra tôi - một đứa con gái thứ hai vô dụng. Tôi từng tin điều đó, từng ôm nỗi day dứt ấy mà sống.
Nhưng bây giờ... Ánh mắt của tôi, không hiểu sao, lại máy móc quay về phía bà nội. Bà ta đứng đó, dáng người nhỏ bé nhưng cứng nhắc, đôi mắt sắc như dao. Những lời mắng chửi thường ngày, những tiếng gào thét "đồ hại thân, đồ ăn hại" vẫn luôn tuôn ra từ miệng bà dễ dàng như thở, giờ đây lại im bặt. Cổ họng bà như bị một bàn tay vô hình bóp nghẹt, khiến khuôn mặt bà đỏ lên rồi tái đi. Sự im lặng đó còn đáng sợ hơn cả tiếng la. Một ý nghĩ lạnh toát xuyên qua óc tôi: Là bà. Chính tay bà đã làm điều đó.
Bố tôi, khuôn mặt người đàn ông vốn ít biểu cảm ấy, giờ đây cũng biến sắc. Anh ta nhìn về phía mẹ của mình, giọng run run, không phải vì đau buồn, mà có lẽ vì một sự giận dữ bất ngờ và bối rối. "Mẹ," anh ta thốt lên, "Tú Phương nó… nó mới sinh con được có mấy ngày."
Câu nói nghe chừng như một lời trách móc, nhưng lại yếu ớt vô cùng.
Bà nội tôi nghe vậy, cái cổ gầy guộc lại ngẩng cao lên, đôi mắt nheo lại đầy thách thức. "Sinh!"
Bà ừ đó như một viên đạn. "Sinh ra hai đứa con gái tốn cơm tốn gạo, nó còn dám cãi lời tao sao? Nó hại cháu trai của nhà này, khiến dòng họ mất đi người nối dõi. Tao dạy cho nó một bài học: có gì mà không được? Lỡ tay thôi mà! Mày định bắt mẹ mày đền mạng cho cái thân xác vô dụng ấy à?"
Từng lời, từng chữ của bà đập vào tai tôi, sắc lẹm và tàn nhẫn. Tôi thấy lồng ngực mình như có lửa đốt, nhưng tay chân thì băng giá.
Rồi bà ta hạ giọng xuống, như thể đang thông đồng một bí mật, nhưng lại đủ lớn để mọi người trong sân đều nghe thấy. "Cái thân tàn ma dại ấy của nó, sống cũng chỉ khổ thêm. Nó sống lay lắt như vậy thì mày lấy đâu ra tiền mà cưới vợ mới? Đừng có giả vờ ngây ngô. Mẹ biết hết rồi, mày với con Trương quả phụ ở đầu xóm, hai người tơ tưởng nhau đã lâu. Mẹ làm thế này là đang dọn đường cho mày đấy, đồ ngốc!"
Một nụ cười nhếch mép, đầy vẻ tự mãn và tính toán, nở trên khuôn mặt nhăn nheo của bà. Trong khoảnh khắc ấy, tôi nhìn thấy rõ sự độc ác không chút che giấu. Nó không phải là cơn giận bột phát, mà là một sự sắp đặt lạnh lùng, nhân danh thứ gọi là "lợi ích" và "nối dõi" tàn khốc.
Mùi khói hương nồng đặc vẫn còn vương vấn trong căn phòng thờ, nhưng không khí lúc này căng như dây đàn sắp đứt. Tôi thấy rõ khuôn mặt bố tôi, từng đường gân xanh trên cổ nổi lên, rồi dần dần ngả sang màu đỏ sẫm, tựa quả cà chua chín nẫu sắp vỡ tung. Ông cúi gằm mặt xuống, đôi mắt dán chặt vào những vết nứt trên nền gạch, dường như muốn chui xuống đó để trốn tránh cái ánh nhìn sắc như dao và giọng nói lạnh băng của bà nội. Cả một đời làm chủ gia đình, giờ đây ông chỉ như một đứa trẻ bị bắt quả tang phạm lỗi, sự oai nghiêm tan biến không một dấu vết. Trong lòng tôi chợt dâng lên một cảm giác lạ lùng, không phải thương xót, mà là một sự ngỡ ngàng mơ hồ: hóa ra người lớn cũng có lúc yếu đuối và xấu hổ đến thế.
Tiếng thở dài của bà nội cắt ngang dòng suy nghĩ của tôi. Bà quay sang vị đạo sĩ già, khuôn mặt nhăn nheo hiện rõ nỗi đau đớn và bất lực. "Đại sư," giọng bà run run, khác hẳn với sự sắc sảo lúc nãy, "bây giờ… bây giờ phải tính sao đây?"
Câu hỏi như một lời cầu cứu, rơi xuống giữa căn phòng tĩnh mịch, chỉ còn nghe tiếng thở nặng nề của bố tôi. Nỗi sợ hãi về những gì sắp xảy ra cuối cùng đã lấn át được tất cả sự tức giận và tủi nhục.
Lão đạo sĩ không trả lời ngay. Đôi mắt nhỏ, sắc như mắt chuột của lão, không rời khỏi người tôi. Ánh nhìn ấy khiến da thịt tôi như có kiến bò, lạnh sống dọc theo xương sống. Lão nhìn tôi như đang nhìn một vật thể kỳ lạ, hay một món đồ cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Rồi lão chậm rãi lên tiếng, từng chữ như được nhấn xuống nền đá: "Con nữ quỷ ấy… khí âm đã ngưng tụ, sắp hóa thành cương thi lông trắng rồi. Còn người mẹ, oán khí không tan, cũng sắp thành lệ quỷ."
Lão dừng lại, để mặc cho ý nghĩa đen tối của câu nói thấm sâu vào không khí. "Mẹ con mà đều hóa quỷ, lại còn quấn quýt lấy nhau, thì đừng nói đến chuyện đảo ngược càn khôn cho thằn của nhà ngươi. Ngay cả tính mạng của cả gia tộc này cũng khó mà giữ được."
Một luồng gió lạnh vô hình thổi qua, làm ngọn nến trên bàn thờ chập chờn. Bóng tối trong các góc phòng như dày đặc hơn. Lão đạo sĩ hướng đôi mắt nhỏ về phía tôi một lần nữa, ánh mắt không còn là sự quan sát đơn thuần, mà mang theo một sự sắp đặt tàn nhẫn. "Đêm nay là đầu tuần thất của cô gái lớn. Hãy bảo đứa bé thứ hai, Nhị Nha, cõng thi thể của chị nó lên núi, đến tận ngôi mộ."
Giọng lão trầm xuống, đầy vẻ mê tín và quyết đoán. "Mẹ con mà gắn bó, tất sẽ đi theo đứa bé. Dùng đứa bé làm mồi nhử, dẫn dắt đôi mẹ con oan hồn ấy trở về chỗ cũ. Chỉ có cách đó mới tránh được đại họa diệt môn."